Би буруу яриад байна уу? 7/08/2009 11:05:00 AM

Шинэ ардчилсан ерөнхийлэгчтэй болсоноор нэг хэсэгтээ л магнай тэнийж сэтгэл тайвширсан. Гэхдээ мань эрийг сайн мэдэхгүй ээ зүгээр. Бас нэг луйварчинг сонгочихсон байвал?! Түй түй муу ёр... Харж л байя...

Ерөнхийлэгчийн сонгуульд хамаг анхаарал юугаа тавиад туучихсан байсан нөхдүүд сонгууль дуусахад "Ард түмэн"-тэйгээ хамт сая л нэг амсхийх шиг болов. Ялагдсан коммунистад бялдуучлаад байсан алдартнуудыг одоо бодохоор их л өрөвдөлтэй санагдаад байгаа. Гэрээсээ гараад явахдаа л нэг их хачин царай гаргаал эвгүй байдаг байхдаа? За тэр хүний мууд дурлах ч яахав... Наадам ч айсуй. Хүмүүс налайгаад л...

Дарга нар тайвширч дууссан бололтой "Эх орны хишиг, эрдэнийн хувь" гэх зэрэг асуудлуудаар наадамд ухаанаа тавиад туучихсан ардуудынхаа ар хударгаар их л сүрхий царай эсгэн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр загнаад байгаа занаад байгаа нь мэдэгдэхгүй ажил хэрэгчдэж эхлэв. Анхаарал сарнисаныг далимдуулж сэргэлэнтээл айн? Чоно борооноор гэж... Хоёр ашигтай хувилбарын хамгийн ашигтайг нь сонгочихлоо шүү. 35 хувь бла бла гэнээ... 100% юмны 35% авна гэдэг чинь 65%-ыг нь тавиад туунаа гэсэн үг биздээ? Би буруу бодоод байна уу?
Хүн болгонд таардаг шийдвэр байдаггүй ч гэх шиг. Юу гэсэн үг вэ яг? Өөртөө таарсан шийдвэрийг дэмжих нь зүйн хэрэг боловч элэнц өвгөдөө боддоггүй юм аа гэхэд алс ирээдүйгээ зөгнөөд үзээсэй. "Муу новшоо!!! Май чи!!!" гээд цонхыг чинь хагалаад тайван суулгахгүй бол сайхан байх уу?

Ерөнхий сайд нь хүртэл "Эрсдэлийг сааруулахын тулд бид бусад ашигт малтмалаа ашиглаж эргэлтэд оруулах шаардлагатай" гэж аргаа барсан юм ярьж суух юм... Төрийн толгойд ганц ч гэсэн эх орноо гэсэн сэтгэлтэй аавын хүү байхгүй юм гэж үү?

Миний биелэгдэшгүй мөрөөдлөөр бол ашигт малтмалаа байсан байранд нь Чингис хааныхаа хүлээлгэж өгсөн янзаар нь хадгалаад, мөнгө олох өөр олон аргуудаас сонгоод ажил хэрэг явуулах хууль, эрх зүйн орчныг нь бүрдүүлээд өгвөл нөгөө гень сайтай, гадаад хэл гаргууд сурдаг авъяастай Монголчууд подхийтэл амьдраад явчих чадалтай гэдгийг гадаад оронд олон олноороо дүрвэгч элэг нэгтнүүдийн амьдралын жишээнээс харах боломжтой. За бүр болохоо байлаа гэсэн нөхцөлд нөгөө газрын баялагаасаа чимх чимхээр ашиглаж амь тээж болох биз мөн үү?

Одоо оройтоогүй дээрээ "Чингис Хааны сүнсээ сүүпэр сорри!" гэж уучлалт гуйгаад Айванхо Майнуузаа нутагруу нь үлдэн хөөчихвөл нүгэлгүй үлдэнэ гэж бодогдлоо.

За миний л хувьд "Хишиг, Хувь" энэ тэр гэх хулхин дээр ургуулсан цэцэгнээс чинь хүртсэн болж өвөг дээдэс болон хойч үеийнхээ өмнө нүгэл үүрэхгүй.
Аа тийм! "Ард түмэн" гэдэг үгийг шунаг тачаалдаа хүрэх гүүр, муухай нүүрээ хамгаалах бамбай болгон ашиглахаа болиорой.
Ум амгалан болтугай!

Эмнэлгийн сонин 6/08/2009 01:01:00 PM

Зараа ах идэх уухаасаа болж элдэв асуудлуудад орооцолдчих гээд байдаг юм. Тэр үнэн... Чацарганы шүүс ховдоглож явж хордоод үхэх шахав. Хэдэн бичлэг нэмж хэд хоног илүү блог хөтөлчихмөөр, хэрзгэр охиндоо харагдаж баймаар, Хэнтийд очиж Дэлүүн Болдогийг хармаар, хэтэрхий сайхан энэ хорвоотой зууралдмаар байсан болохоор гутлын улаа улайстал эмнэлгээр явлаа.

Эмнэлгүүд маань бас л аймаар байна шүү. Онош мэдэхгүй байж гэдэс л таарвал хага татаж дадлага хийчих гэсэн эмч нар л байх юм. Онош тавьдаг төхөөрөмжгүй, байсан ч оношоо халтар хултарддаг, оношоо тавьсан ч эмчилгээгээ мэддэггүй бие биерүүгээ ангайсан эмч нараар дүүрэн эмнэлгүүд аварга том мангасын ангаахайнуудын үүр шиг санагдлаа.

“Боломжтой” өвчтөнүүдийн зах зээлээ Хужигистанд хэтэвч дүүрэн мөнгөтэй нь үдэж байгаа гол шалтгаан нь энэ бөгөөд, ядарсан мань мэт нь эндээ энэ хэдтэйгээ ажин түжин. Хүзүүндээ чагнуур хэмээх сондор зүүж, “чухал царай”-гаар нүүрээ будсан эмч хэмээх цагаан халаадтан таарвал хажуудахдаа “Зугтаарай!!!” гэж тусламаараа.

За харин мэргэжил нэгтнүүдийг нь шүүмжлэхтэйгээ болгоод тавьчихсан эмч нартаа талархахгүй бол волохгүй. Эмч хүн жаргалын ээж ээ на на на...

Оношоо тодруулах гэж эмнэлэг хөөсний эцэст бас ч гэж муучгүй танил тал таталж байж 2 дахь өдрийнхээ бүрий болохын алдад нэг хувийн эмнэлгийн бараа харлаа. Тамирдаж талимаарсан амьтан ор хараад шууд унаад өгөхийн түүс. Хэсэг хэвтэж амсхийсний дараа эргэн тойрноо ажвал, хэвтэж буй өрөөнд минь 4 ор байрлуулжээ. Намайг ирэхээс өмнө нэг өвгөн хоёр залуу эмчлүүлж байсан бололтой. Өвгөн насаараа хүчний байгууллагад ажиллаж байгаад тэтгэвэрт гарсан, 70 гаран настай, өндөр шар хүн байх агаад тун чиг хөнгөхөн шингэхэн нөгөө хоёртойгоо тоглоом шоглоом хийж зугаацсан шиг хөгжилтэй хүн юм. Нимгэн шар арьс нь хөгширсөн хүнийх гэдгээ илэрхийлж байсан ч үе үе хөдөлгөөнд орж зангирч тавирч байгаа булчин шөрмөс нь мань өвгөн ануухаан байна гэдгийг өгүүлээд ч байх шиг.

Өвгөн Ху намыг дэмждэгээ бараг л миний нэрийг асуухаасаа өмнө надад ойлгуулсан болохоор нь “Ху Нам” гэж нэр хайрлав. Өвгөн ч түүндээ их дуртай байх шиг... Зөрүүлээд манийг Ардчилсан намын ямрымаа гэсэн бэ?

Нөгөө хоёр нь насаар надтай ойролцоо харагдах залуус өвчин шаналгаа нь нилээд илааршсан янзтай мөн л хөгжилтэй маазарцгаасан хүмүүс байлаа.

Миний ортой толгойгоор нь нийлүүлж тавьсан орны залуу хатгаа туссанаа мэдэхгүй явж байгаад нугасандаа оруулчихсан юм гэнэ. Хэнэггүй байрын залуу хэнэггүйгээсээ болоод бүр хүндрүүлчихсэн байх. Бие муу байсных юм уу юуных юм? Мань эрийн яриа ойлгоход хэцүү их хурдан шулганаж яриад байх шиг.

Хажуугийн оронд хэвтэж байгаа залуу зах дээр сэлбэг зарж хувиараа бизнес хийдэг, уг ажил нь нилээд ашиг өгдөг гэдэг нь хүзүүндээ зүүсэн зузаан шар алтан гинж, бандгар бор хуруунууддаа нэрийг нь мэдэхгүй том улаан шигтгээтэй орц ихтэй алтан бэлзэгс зүүснээс тодорхой харагдах ганган эр байна. 30 нилээд гарсан насны залуусын дунд зонхилох болсон хэзээ язаагүй хагачихнуу гэмээр том гэдэстэй мань эр бодигийн тамирчин өмсдөг дал ил гардаг хар өнгөтэй майк углаад, Америкийн далбаагаар хийсэн шарваар өмд өмссөн байх агаад хүзүүндээ “Мерседес Бенз”-ийн логог шивүүлсэн байх нь юунд донтдогийг нь илэрхийлж байгаа ч нэг л зохимж муутай харагдлаа. За лаагаа иднэ үү луувангаа иднэ үү хэнд хамаатай.

Харагдаж байгаагаасаа хамаагүй өөр даруухан ааш араншин гаргах нь мань хүний талаархи миний бодлыг нэг мөсөн тас цохиж байлаа. Бас л нас тодорхойлохдоо алдаа гаргасаныг минь түүнтэй хөөрөлдөж өнгөрөөсөн хоёр өдөр ойлгууллаа. 40 нилээд гарсан эр байжээ гэж. Түүний хурхиралтыг марташгүй. Сүүлд эмнэлгээсээ гарчихсан хойноо гадуур хувцастайгаа орж ирэхэд нь өмдний бүснийх нь толин дээрхи “Мерседес Бенз”-ийн логон дээр нүд тусч өөлөх юм нэгээр нэмэгдэв.

Зовлон хүмүүсийг их ойртуулж энэрэнгүй болгодог байхаа. Өвдөж ядарсан амьтан дусал хийлгүүлж хэвтэхдээ унтаж анхаарал алдах тохиолдол бүрт нөгөө “ганган бенз”, “Ху Нам” хоёр маань бөндөгнөлдөөд л. Хэдхэн хоногт их л сайн ах дүүс шиг дасцгаачихаад нэг нэгнээ үгүйлээд ч байх шиг.

Тамхиа гомдоосон Зараа 4/30/2009 02:16:00 PM

Сөгнөгөр хэмээх буйдхан нутагт сондгойхон ганц бөмбөгөр цагаан гэр зундаа өвөлдөө тэндээ. Бөмбөгөр цагаан гэрт бичгийн машин болхидуухан хаа нэг цохих дуунаас өөр чимээ бараг үгүй. Бичгийн машин тог тогхийлгэх өвгөн зохиолчийн амандаа зуух гаанснаас гарах шингэн цэнхэр утаа, үе үе амнаас нь олгойдох өтгөн цагаан утаа заримдаа бараг л буурал толгойных нь үснээс үл ялгарч харагдах агаад агаарт удаанаар дэгдэхдээ үс нь ургаад байгаа мэт суунаглахдаа элдэв хэлбэрт хувирах нь нам гүмхэн гэрт тун сонихон. Ам дүүртэл сорсон утаагаа цээж дүүргэн уушиглаад, хамар амаараа багтааж ядан гаргах нь нэн сүртэй харагдах утаа нь тэгэсхийгээд ханын толгойн өндөрт тогтон нойрмоглох нь гадаахь нам гүмтэйгээ сүрхий зохилдсон санагдах бөгөөд угалзран мушгирах утаанд хаа нэг хуцах нохой саад хийх бүтэлгүй оролдлого хийгээд байх шиг. Бяцхан Зараа хүү гэрт суунаглах утааг харж мөн ч олон удаа давсанд яваа биз. Анх тамхитай танилцаж байсан түүх минь энэ.

Амралтын газраар хоёр найзын хамт "зугаалж"явахдаа өтгөн ургасан халгайн бутанд шигдсэн арван төгрөг байхыг олж бөөн баяр болов. Агент орж гурван төгрөгний "Беломор Канал" хэмээх "пүүшиг" гурвыг авч үлдсэн мөнгөнд нь нэг толгой шүдэнз авлаа... Эмээ өвөөгийнхөө нүднээс далдхан үхрийн сараандаа булагнан авсан тамхиараа "тоглож" эхэллээ. Аргалын утаанд ч удаахан зогсож үзээгүй сахилгагүй толгойнууд нэг нэг хайрцаг пүүшигийг уушиглаж татаагүй ч ухаанаа балартуулж дөнгөжээ. Тэнгэр газар эргэлдээд дэлхий арай хурдан эргээд ч байх шиг. Сүүлдээ пянгаа даалгүй газарт унав. Хүн ирж яваа чимээ гарахад нүдээ нээвэл эмээ маань майжиганаад надруу гүйж яваа харагдлаа. Босч зугтаах тэнхээ байсангүй. Баригдлаа. Бургасдууллаа... Тамхи намайг даажигнаж өөрийгээ гүйцэд таниулж байсан түүх энэ.

Тэр цагаас хойш оюутан том эр болтлоо татаагүйээ...Шилжилтийн нас гэж балай юмыг тойрч гарах боломжгүй тул дайрав. Хоолой ам нь бас шилжих гээд байсымуу зайлуул юм хум ярих үед нэг бүдүүн аав хоолойгоор дугараад л нэг болохоор нарийхан банди хоолойгоор солонгороод л байсан үе юм даг. Муухай солонгорсон хоолойгоор яриад байх ямар олиг байхав. Юм ярих тун ч дургүй болж байж билээ. Тэрнээс хойш юм ярих дургүй болчихсон байхаа. За тэр ч яахав.
Оюутан болоод том болчихсон хүн чинь күүл харагдчих санаатай олигтойхон уушиглачихаж чадахгүй байж "BT" гэгч Болгар тамхи асаан гангарч саранд хуцав. Энэ цагаас хойш хэн хэнийгээ нэг ч өдөр хаялгүй 17 жил болсон байх юм. Хэ цаг хугацаа гэж...

Тамхичин болсноос хойш миний хувьд ам хатаж ангадаг, хэл өнгөртдөг, танан цагаан шүд маань шарлаж өнгөртөж, юмыг мартахыг харин ч нэг үзүүлж чадаж байна, за тэгээл хуцуулж ханиалгана, цаашилбал мэнгэртэж цэр нустайгаа холилдох байлгүй гэх мэт тоолж баршгүй өөрчлөлтүүд орчихсон байх юм. Бүгд л нөгөө хамын маань сайн нөлөө.

Хийх юмгүй хүн юугаараа оролдоно гэдэг билээ? Зав зай ихтэй хийх юмгүй сууж байхаар тамхинаас гарч тоглодог юм билүү? гэж бодоод нөгөөхийгөө хаяж гомдоолоо.
Эхний хоёр өдөр бол аймшигтай... Арга ч үгүй биз. Болзолт рефлекс, өөрөөр хэлбэл дон болчихсон байсан тул нэгдүгээрт хороо үгүйлж хоёрдугаарт үйлдэлээ үгүйлж амьдын тамд унав. "Ганцханыг татчихаад л болъё!" гэх бодол бүхэл бүтэн хоёр өдрийн туршид толгойноос нэг ч хором салахгүй зовоож байлаа. Никотиноо үгүйлж нөгөө муу мартамхай тархи маань бас эргэж хөрвөж дайвалзуулж эсэргүүцэл үзүүлж ч байх шиг.
Энэ үед ганцхан "Өөрийгээ ялж чадах уу? аль эсхүүл иймхэн юм ч чадахгүй сул дорой амьтан уу?" бодлоор өөртөө тушаал өгч гүрийж байлаа. Татах оролдлогоо цуцлах тоолондоо өөрийгөө сайшааж урамшуулж байлаа. Нээх сүртэй бичээд байна уу даа? Надад бол аймаар л тэвчээр байлаа. Ах дүү амраг садангаасаа салахаас ч илүү хүнд байсан гэж батлаж ч чадахаар чармайлт гаргаж гүрийсэн. Эхний хоёр өдрийг давчихвал өнөөх дон чинь өөрөө туйлдаж эхэлдэг бололтой юм.
Дээр нь нэмээд өөрийгээ басамжилж эргэн тойрныхондоо "Тамхи таталгүй тэд хоног", "Тамхинаас гарчихлаа" гэх мэт сурталчилж байна. Татаж байхыг минь нөгөө хүмүүс маань харвал юу гэх нь тодорхой биздээ? Дараа нь өөрийгээ туршиж аль болох тамхи татчихаж болзошгүй газруудад очиж өөрийгээ сорьж байлаа. Сорилоо давмагцаа өөртэйгээ сайхан урамтайгаар ярилцаж урам өгнө. За нэг иймэрхүү. Ингээд намайг байнга хорлож тусалж байсан тамхиа гомдоон эргэж харахгүйгээр хаяж байна. Өнөөдөр тамхигүй 12 дахь өдөр маань болж. Гэхдээ ганц сорвол сорчихмоор л байна.

Хулгайч нарт 4/10/2009 10:12:00 AM

Булхай гүжир хуурмаг ба нүгэл хилэнцээр
Булаан хулгайлж олсон олз нь олз биш буй за
Бузар идшит хулгайч нохой ба муурнууд
Бултайтал цадавч нүүргүй явдал болой.
Эрдэнийн Сан Субашид. Хоёрдугаар бүлэг. Дугаар: 55

Өнөөгийн бидний нийгэмд энэхүү үг нилээд учигтай. Амьдралын хүндэд хэргээ тохогч захын хулгайчаас эхлээд бидний эргэн тойронд ч олноор үүрлэсэн нөхдүүдэд хамааралтайгаар зогсохгүй төрийн толгой дахь бидний нүдэнд өртөж хэл ам татлагч том луйварчинг ч хэлчихсэн үг шиг санагдлаа.

"Нэр хугарахаар яс хугар" хэмээх Монгол ардын зүйр үгтэй холбож ойлговол илүү тодорхой байх гэж бодлоо.

Өнгөц дүгнэлт буюу бушуу туулай борвиндоо 4/08/2009 02:25:00 PM

Бидний талархан хүртдэг Кока Кола ундааны бортогон дээр "Энэ саванд Кока Кола ундаанаас өөр шингэн хийхийг хориглоно" гэж үг байдаг. Ийм үг тавих болсоны шалтгааныг би яг сайн мэдэхгүй ч таамаглалаар бол Кока Кола ундаатай ижил өнгөтэй химийн бодис хийгээд түүнийг нь хэн нэгэн хүртэж асуудал үүссэн байж болох талтай. Бизнесийн ертөнц их эмзэг байдаг тул нэгдүгээрт Кока Колагийнхан өөрсөдийн арьсийг хамгаалах гэж, хоёрдугаарт брэндээ хамгаалах гэж, гутгаарт хэрэглэгчидээ осол эндэгдлээс хамгаалах зорилготой, дөтгөөрт бизнесийн ёс зүйн шаардлагаар энэхүү үгийг хэрэглэсэн байж таараа. Халуунд халууцаж яваа хүн энд тэнд тавьсан колаг харсан л бол шууд барьж аваад залгилахгүй өнгөрнө гэж бараг байхгүй. Олонд танигдсан бүтээгдэхүүний мундаг чанар мөн бөгөөд түүнийгээ дагаад эрсдэл бас өндөр болчихож байгаа хэрэг.

Миний нэг найз хөдөө орчуулганд явдаг байсан юм. Мань хүн архийг нилээн хангалттай зооглочихдог. Хөдөө явж байгаа хүмүүс зам хурдлуулах нэрийдлээр сархад зооглох нь хэвийн үзэгдэл. Нэгэн удаа замаа хурдлуулан согтуу унтаж явсан найз ам нь хув хуурай болоход ангаж үхэх шахсан амьтан сэржээ. Ам норгочих юм эргэн тойрондоо хайхад гайхал Кока Кола нилээд уугаад буцааж тагласан байдалтай харагдав. Хатаж үхэх шахсан амьтан цангаагаа тайлахаар хэд хэд балгаад ундаа биш шал өөр амт амтагджээ. Энэ бол тоормосны шингэн уусан түүх. Машинаа тэр дор нь зогсоож эргэж гаргахаар нилээд бөөлжсөн боловч бүгдийг гаргана гэж байхгүй нэгэнт оройтсон байсан юм.

Үүнтэй төстэй өөр нэгэн түүх.
Эмээ маань бараг 4, 5 наснаасаа тамхи татсан гэдэг юм. Аав маань ч бас тамхичин. Мань хоёр нийлээд утаан манан дунд ээжид загнуулаад сууж байх байдал их элбэг харагддаг байлаа. Архаг тамхичин хүн болгонд байдаг нэг төстэй шинж бол бүгшүүлэн ханиалгаж цэр нус ялгаруулах нь энгийн хүнээс хэд дахин илүү байдаг. Эмээ маань олон жил тамхи татаж архаг тамхичдын эгнээнд орсон гэдэг нь цэр нус нь дийлдэхгүйгээс харагдана. Бараг л таарсан болгондоо нөгөөх ялгаруулсан юмаа хаяж байдаг байлаа. Татаж дууссан тамхи, шүдэнзний хайрцаг гэх мэт. Аав нэгэн удаа ширээн доор унасан байсан шүдэнзийг авч тамхиа асаахаар шийдээд нэгэн мартагдашгүй үйл явдалын хохирогч болсон юм.

Юу хэлэх гээд баахан янз бүрийн түүх яриад байна гэхээр, нэгдүгээрт ямарваа нэг үйлдэл хийхдээ бусдыг хохироох юм хийчихэж байгаа эсэхээ сайтар нягталж байх, хоёрдугаарт болгоомж санамсаргүй харалган хандаж өнгөц дүгнэснээс улбаатай таагүй явдлын хохирогч болуузай гэх гээд л будилаад байгаа хэрэг.

Сайн үгт эрдэнийн сан 4/06/2009 10:53:00 AM

Миний ширээн дээр Сажа Бандид Гунгаажалцан хэмээх их гэгээнтэний зохиол "Эрдэнийн Сан Субашид" хэмээх Цахар Гэвш Лувсанчүлтэмийн Монгол орчуулга ба тайлбар, Ц.Дамдинсүрэн, Ж.Дүгэржав нарын хянан тохиолдуулж кирилл үсгээр 1990 оны 7-р сард 50.000 хувь хэвлэсэн номын нэг нь байна.

"Урт Цагаан"-ы гудманд байрлах номын захаар үе үе шагайх дуртай. Тэнд элдэв шалдав хуучин, шинэ номууд их харагдах агаад хамгийн ихээр сэтгэл татсан нь жил гарангийн өмнө охиндоо уншуулах зорилготой 1000 төгрөгөөр худалдаж авч байсан "Сайн үгт эрдэнийн сан" буюу "Эрдэнийн Сан Субашид" хэмээх нэрээрээ Монголд алдаршсан оюун ухаан, сэтгэл санааг төлөвшүүлэх увидаст уран үгс, үлгэрүүдийг багтаасан гүн ухаан сэтгэхүйн цар хүрээг тэлэх шидтэй ном юм. Тус номын энэ хэвлэлтийг бага хүүхэд байхдаа эмээтэйгээ хамт уншиж ухаанаа тэлж байсан минь сэтгэлд хоногшсон болоод шунан дурласан бизээ.

Уг номыг дүрсэлбэл, Үүлгүй хөх тэнгэр шиг цэнхэр хавтас дээр чимэг сэлтээр гангарсан хар зааныг пийпаа хөгжим баруун гартаа барин хөгжиж суугаа залуу хөвүүн унаж яваагаар дүрсэлж "Эрдэнийн сан Субашид" хэмээх үгийг угалзруулан гоёжээ.
Оршилыг манай үеийг соён гэгээрүүлэгч Цэндийн Дамдинсүрэн өөрийн санаа оноо, судалгаа шинжилгээндээ тулгуурлан бичсэн байгааг уншиж суугаагаа азтайд тооцож сэтгэл ихэд баясан сууна.

Тус ном худалдаанд гарахдаа 10 төгрөг 00 мөнгөний үнэтэй зарагдаж байсан байх юм. Одоогийн ханшаар 30.000-40.000 орчим төгрөг орчим юм гэж бодлоо.

Сүүлийн үед энэхүү номонд шунан ширээнийхээ номоор залж байгаа бөгөөд цаашид нийтлэлүүддээ сэтгэлийг минь ихэд хөдөлгөсөн уран үгсийн цоморлогийг иш татаж нийтлэвэл блог уншигч эрхэмийн оюуныг цэнгээх буй за хэмээн мөхөс би сэтгэлээ.

Энэ удаад өнөөдөр нүүрлэн буй Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуультай холбон хүргэж болох хоёр гурван үгийг оруулбал цагаа олсон хэрэг болох байх гэж...

Алагч хаад ноёдоос зугтсан хүн
Аврагч ноёдод яаран шүтьюү
Адад баригдаж өвдсөн хүн
Арвис тарничийг шүтэн залбирах мэт
(Ойлгомжтой биздээ? 7 сарын 1 нүдэнд харагдаж байна. Гэхдээ чонын амнаас гараад барын аманд гэдэг үгийг сайтар санавал зохилтой байх.)

Өөртөө магад ирэх үйл явдалыг
Үйлдээгүй цагаасаа бодож мэдвэл мэргэн буй за
Үйлдэн дууссан хойно дэмий бодох нь
Үзтэл тэнэг хүний зан гэж мэдтүгэй
(Сонгууль өгөхдөө худал үнэн амлалтуудыг чандлан нягталж сонголтоо мэргэн болгоно бизээ. Өнгөрсөн хойно нь яаж ч бахираад нэмэр үл олох тул сэтгэлийн хөөрлөөр юманд хандахгүйг хичээвэл тэ?)

Эрдэмтэй болоод сайн хүнийг ноён болговол
Үүрд хэрэг үйлс бүтээд, нийтээр амаржъюу
Ээрлийг хангагч чандманыг тугийн үзүүрт тахивал
Энэ насны хүсэл бүгдийг хангах хэмээн алдаршсан мэт.
(Нэг новшийн юм битгий сонгочихоорой л гэсэн үг)

...гэх мэт.

Киноноос төрсөн бодрол... 3/25/2009 03:42:00 PM

Америк кино гоё шүү. Тэр тусмаа томчуудын тоглосон кино бол бүр ч мундаг. TriStar компани Ronald Bass-ын зохиолыг, PJ Hogan найруулагчаар найруулуулж гол дүрүүддээ Жулиэний дүрд Julia Roberts, Майклын дүрд Dermot Mulroney, Кимигийн дүрд Cameron Diaz нарын тоглосон "My Best Friends Wedding" инээдмийн уран сайхны кино 1997 онд нилээд шуугиантайгаар нээлт хийж чамгүй ашиг олж байсан киног дахин нэг үзэж таашаал авлаа. Сайн киног хүн хичнээн үзсэн ч уйддаггүй байх.

Киноны гол утга санаа нь Жулиэний хайртай, хамгийн сайн найз залуу Майкл, Кими хэмээх үзэсгэлэнт бүсгүйтэй гэрлэхээр шийдэж байгаа юм. Хайр сэтгэлээ зөнгөөр нь тавиад туучихгүйгээр шийдэж тэмцсэн Жулиэн хоёр биедээ тэмүүлэх хайрын сэтгэлд аргагүйн эрхэнд дийлдэж элдэв эвгүй хөгжилтэй байдалд орж байгааг үзүүлдэг.

Ерөнхийдээ хөнгөн инээдмийн хөөрхөн кино боловч сэтгэл зүйн хувьд бодууштай нилээд чухал асуудал хөндөж чадсан хэсгүүдтэй. Жулиэний явуулгууд бүтэлгүйтэхдээ бусдад томхон эрсдэл авчирч баларч байгаа хэсэг байдаг. Сүүлийн дайралт болгож хайртай залуу Майклыгаа үнсэж байгаад Кимид харагдах бөгөөд гомдсон Кими зугтаж араас нь Майкл түүний араас Жулиэн хөөцөлдсөөр метроны буудалд очих үе зохиолын өрнөлийн дээд цэг.

Хайртай бүсгүйгээ олох боломжгүй болсон Майкл хүлээлгийн урт сандал дээр бодол болон суухыг олж харсан Жулиэн очиж уучлалт гуйхдаа өөрийгээ буруутган элдэвээр хэлэн зүхлээ. Майкл үзэн ядсан янзтайгаар "Тийм ээ чи бол муу муухайн дээд!!! Гэхдээ намайг хайрласан энэ их сэтгэлд чинь баярлалаа" гэсэн үг хэлэхдээ харц нь зөөлөрчихөж байх юм.

Бидний амьдралд яг ийм биш ч гэсэн үүнтэй жишигдэхүйц үйл явдал тохиолдох нь олонтаа. Харин бидний амьдралд Майклын хэлсэн шиг ямар нэгэн таагүй явдалын сайн талыг олж харан сэтгэж хариу үйлдэл үзүүлэхээсээ өмнө үгийн муухай, үйлдлийн бузраар нэг нэгнээ сэвтүүлэх явдал элбэг байх юм. Түргэдээд байдаг юм болов уу?

Тэнэгтэл 3/24/2009 12:52:00 PM

Мөнгийг яаж хайрлах ёстойгоо мэдэхгүй амьдралынхаа талыг өнгөрөөчихсөн хүнийг та юу гэж бодох вэ? Өөрөө өөрийгээ ойлгох гэж мөн ч удаан бэдэрч байгаа хүн олон байгаа биз.

Нилээд хэдэн жилийн өмнө болсон явдал...

Ойр зуурын хэрэглээнд хэрэглэх Монгол мөнгө дууссан эр нэг зуун доллар солиулах шаардлага гарч бидний нэрлэж заншсанаар Хүнсний 1-р дэлгүүрийн зүүнтэй хаяа залгах Хаан Банкны салбарлуу орсон юм.

Нилээд орой болсон байсан тул хамгаалагч нь гүйдэг төмөр хаалгаа дуртай дургүй онгойлгохдоо дээрэмчин тонуулчин харж байгаа харцаар угтлаа... "Мөнгө солиулах гэсийн?!?" гэвэл хар цагаан үгний солиогүй эрүүгээ яйжийлган дотогш орохыг зөвшөөрөх мэт зангахдаа их л том тус хүргэж байгаа хүн шиг ярвайлаа...
Олон нийтэд үйлчилдэг газрын ажилтнууд амьсгалын замын өвчнөөр өвчлөх магадлал өндөр учраас уу? аль эсхүүл дээрэмчинээс хамгаалах зориулалттайгийнх уу? зузаан шилээр заагласан ширээний цаана улаан хацартай, ажлын ганган хувцасандаа халтардсан гэмээр нилээд хов живэнд дуртай шинжтэй теллер бүсгүй өөр нэгэн хамт ажилладаг бололтой ижилхэн ажлын хувцасаар гангарсан жүмбэгэр уруулаа хүрэн улаан өнгөтэй аргуун будгаар будсан хүүхэнтэй нүдээ аяганаас нь унагаах шахам бүлтэлзүүлэн шивнэн ярилцах нь даян дэлхийн дулааралыг зогсоох гарцыг олсон мэт харагдах аж.

"Мин дөө энэ зуун доолрыг задлуулж тавийг нь Монгол мөнгөөр солиулаад үлдсэнийг нь доллараар нь авах гэсийн!?!"... хэмээн нөгөө зуун доллараа сарвайвал өнөөх теллер маань залууг хүн байгаа чинээ тоож харалгүй яриагаа үргэлжлүүлэхдээ нилээд их зантай, бардам байдал гаргахыг хичээн хиймэл дүр эсгэх нь өөрт нь тун зохимжгүй харагдаж байлаа.

Хальт эргэн мөнгөний шүүгээндээ мань эрийн өгсөн мөнгийг хийж тавин доллар зөрүүлж аваад залуугийн урд чулуудлаа... Өөр нэг шүүгээнээс Монгол мөнгө нэг боодлыг аван баглааг нь урт хумсаараа зад татан шажигнатал нь тоолохыг нь харж зогстол авах мөнгөнөөс нь нилээд хол даваад явчихлаа... Зуун долларт таарах Монгол мөнгийг залуугийн урд тавиад нөгөө Дэлхийн дулаарлын тухай чухал яриагаа үргэлжлүүлэв...

Залуу тооллоо... Мань эр алдаагүй байлаа. Илүү өгчихөж... Эсхүүл өөрийнхээ мөнгийг эндээс тоолоод авчих гэсэн юм болов уу? Үгүй ээ... Залуу байдалд орчихоод юу хийхээ мэдэхгүй жаахан тээнэгэлзсэний эцэст нөгөө охинд хандан "Мин дөө дахиад нэг тоолдоо?!?" гэтэл яриаг нь тасалсанд ихэд дургүйцсэн бололтой хялалзан гараас нь мөнгөө шүүрч аваад их ууртайгаар хурдтай тоолж байхдаа мөнгөө урчих шахна... "Бүрэн л байшт!!!..." хэмээхдээ тун ч айхтар дошгин нүдээр хялалзав. Залуугийн ард хүн хоолой засахыг сонсоод эргэж харвал нөгөө эрүүгээрээ ярьдаг хамгаалагч энгэртээ гараа зөрүүлчихсэн хэзээ мөдгүй залхаан цээрлүүлэхэд бэлэн гэсэн утгат нүдээр цоо ширтэнэ.
Учрыг тайлбарлан илүү мөнгө өгсөнийг нь ойлгуулбал дошгин Дарь Эхийн царай час улайж түрүүний бардам дүр төрх нь салхинд хийсэх мэт алга болж жарвайтал будсан бүлтгэр нүдний нь гал алга болсон байх нь хоол горьдсон гөлөгний нүдийг санагдуулав. Амандаа нэг юм бувтнах нь "уучлаарай, баярлалаа ахаа" гэж байгаа бололтой юм.

Мань залууг Банкнаас гараад алхаж байхад дотор байдаг хоёр хүн нь хоорондоо маргалдаж байна.
-"Тэнэг хог!!! Илүү өгсөн мөнгийг нь чимээгүй аваад гарчихсан бол зөндөө мөнгөтэй болоод бурзайчихсан хэдэн муу уудаг найзуудыгаа хамт суучих боломжтой байсан шүү дээ!!! аль эсхүүл мөнгө үрэхийг хүсэж байсан өөр юунд ч зарцуулчих боломжтой байхаддаа!!!..." хэмээхэд
-"Нэг хүнийг хүнд байдлаас аварч, том сургамж хайрлах гэдэг чинь хэдэн халтар төгрөгөөр худалдаж авч чадахгүй том зүйл шүү дээ" гэж хариу барьж байх юм.

Залууд олдсон тэр илүү мөнгийг өөртөө үлдээх нь мөнгийг хайрлах арга зам мөн үү үгүй юу?

Зар 3/19/2009 12:16:00 PM

Дэлхийн Их Хямрал гээчийг сонсоод чихээрээ хямарч өрөнд орсон хужаа шиг болсон надархуу нөхдүүд хаа сайгүй л харагдах болж. Жинхэнээсээ хямраад байгаа юм байгаа ч биз үгүй ч биз. Санхүүг үнэндээ л сайн мэдэхгүй юм.
Хямрал дагаад блог бичдэг онгодшуу юм маань арилаад удлаа. Бичмээр санагдаад шинэ бичлэг оруулах санаатай хөмсөгөө атирааж, хамраа сартайлган хөмхийгээ зууж гарын арван хуруугаа үнэг шүүрэх гэж буй бүргэдийн сарвуу шиг болгож ирээд тэрүүхэн тэндээ гацаж нэг их удалгүй шаллл... гээд атирсан хөмсөг гурвалжлаад, сартгар хамар сулраад, хөмхийн булчин тавираад хий нь гарсан бөмбөг шиг болчихдог болсоор удлаа.

Өчигдөр зурагт хараад хэвтэж байтал урсдаг зараар "Домын аргаар архинаас гаргаж, ханийн заяа дуудаж, ажил төрөл бүтэмжтэй болгож үйлчилнэ. Хувь хүн, албан байгууллагын захиалга авч байна. Харилцах утасны дугаар: 8811...... " гэсэн зар явж байх...
Нийгэм хүнд байгаа гэж үнэн бололтой юм. Архичид олширч, архи ундааны дээж утгаа алдаад явчихсан бололтой юм. Тэр байтугай бүхэл бүтэн байгууллагаараа архинд орж, авгайгаасаа салцгаагаад улмаар ажил нь урагшлахаа байжээ дээ янз нь.

Дом гүрэм заслын билэг авъяастан өөрийн зорилтот зах зээл болох авгайгаасаа салцгаасан, ажил нь бүтэлгүйтсэн, архичид ихэд олширсоныг олж харж, судалж мэдчихээд дээрхи зарыг талбисан биз.

Хямрал нүүрлэсэн үед архи, реклам хоёр л дажгүй бизнес байдаг гэж сонссон маань үнэн гэдгээ батлаад байна уу? Сэтгэл санаа дорой хүн архи ууж л стресснээсээ салдаг биз... Дампуурчихгүй юмсан гэсэн бизнесүүд сурталчилгаанд мөнгөө цацдаг байлгүй.

Одоо мань домчин ажлаа эхэлчихсэн язгануулж байгаагаас зайлахгүй.

XVII жарны Харшлалт хэмээх Үхэр жилийн мэндчилгээ 2/25/2009 10:43:00 AM

Эрхэм хүндэт блогчид, уншигчиддаа сар шинийн мэндийг хүргэе!
Ирж буй XVII жарны Харшлалт хэмээх Үхэр жил та бүхний минь амьдралд аз жаргал, ажил хөдөлмөрт тань амжилт сайн сайхны дээдийг авч ирэх болтугай.
Эрдэм ухааны олз их
Эрхэм хүслийн мөрөөдөл арвин
Блог дүүрэн бичлэг
Богц дүүрэн олз
Хямрал нь үгүй хөгжил
Хязгаар нь үгүй амжилттай
байхын өлзийтэй ерөөлийг Зараа миний бие өөд өөд нь өргөн дэвшүүлж байна.

Сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй!

Хямралхан 2/20/2009 04:41:00 PM

Мэдэхгүй. Хямрал болоод байгаа ч юм шиг үгүй ч юм шиг. Олонхи хүмүүс “Хямрал” гэдэг үгийг сонсонгуутаа сэтгэл зүйгээрээ хямраад нүднээс гарчих бололтой юм. Бараг чангахан шиг “ХЯМРАЛ” гээд хашгираадахвал цус харваад бөндийхэд бэлэн болчихсон сэтгэл зүйтэй амьдарч байгаа хүмүүс олон байх аж. Нөгөө буу дугарсан чинь айхдаа өмдөндөө чацга алдчихаад "Намын батлахыг минь ав! Түрүүчийн цус түрий дүүрлээ" гэж уулгалж байсан аймтгай эрийн онигоо байдаг даа.

Энэ “Хүнд” үед бодоод үзэхэд гэмгүй зарим нэгэн жишээг цухас дурдвал:

Өдгөө бүх юмаа нэрээр нь нэрлэж хогийн саван дээр алдарыг нь дуурсгаж рекламдах нь холгүй шүтэн дээдлэх болсон цагтаа ХЯМРАЛЫН ХЯМРАЛЫГ ажиг ч үгүй давсанаар барахгүй ихийн эзэн сууж дэлхийг чичрүүлж байсан Их Эзэн Чингис хаанаасаа үлгэр дуурайл аваад сэтгэл зүйгээ хаттайхан байлгавал тэнгэр заяатнуудад энэ ХЯМРАЛХАН байтугай юу ч хумхийн тоосны чинээ нөлөө үзүүлэх тэнхээ хүрэхгүй нь тодорхой. Их эзний эрхэм алдарыг хогтой хутгалдуулсаныг минь өршөөнө үү.

Эр нөхрүүдээ цөллөгт үдчихээд хатуу хахир хавчлага, шахалт дор бүх амьдрал юугаа нуруундаа үүрэн байхдаа тонгойн гудайх нь байтугай бөхийгээчгүй Оросын Декабристуудын эхнэрүүдийн арми эр нөхрүүдээ асрамжлан асрахаар нүүр хагарч, нүд царцах хүйтэн өвлөөр араатан шүдтэний өлгий Сибирийн тайгыг явган нүцгэн довтолгож хуруу дарам цөөхүүлээ болон санасандаа хүрч байсан жишээг нэгэнтээ бодолхийлэн бүсээ чангалвал энэ сандаргаад байгаа ХЯМРАЛХАН юу ч биш санагдах ажгуу.

Гэтэл...

Манай төрийн толгойд байгаа нөхдүүд ямаа хэмээх бэлчээрийн дайсны хэдэн хялгасанд олон тэрбумыг, малын хулгайтай тэмцэх нэрийдлээр бүх малаа кодчилох төсөлд өчнөөн тэрбумыг, шинэ гэрлэгсдэд хэд хичнээн тэрбумыг, хүүхдийн тэтгэлэг хэмээн сонгуулиар тавьсан ам өрөндөө бантахдаа мөн л санаанд багтамгүй тэрбумыг төсөвлөн бидний төлсөн татварыг цацлан урсгаж улсын төсөвт лай ланчиг хураачихаад өнөөдөр төсвийн ажилчдын цалинг 30%, 20% хасан хэмнэлт гаргах юм гэнэ. Базар вааний хум пад суухаа... Уул нь “Уучлаарай! Хямралд өртсөн тул дэмий төсвүүдээ цуцлая” гэчихвэл их л бодож хэдэн гишүүний эрх ашиг л хохироод нилээн дориун хэмнэлт гарах бус уу?

Шийвэр гаргагч эрхэм маань эдийн засаг мэддэггүй юм аа гэхэд энэ чиглэлийн эрдэмтэн мэргэдээр өөрийгээ хүрээлүүлж зөвлөлдөж үгээ бэлддэг баймаар. Нэг бол ийм хачин юм зөвлөсөн эрдэмтэдийн худалдаж гуйж авсан цолыг нь хураан хөөж, гарах замд нь улаан лойлоор шидлэн шившиг болгох нөгөө бол зөвлөхүүдийнхээ мэргэн үгийг сонсож суухдаа эхнэр хүүхэн, эд хөрөнгө бодон шүдээ чигчилж, хумсаа цэвэрлэж хэнэггүйтсэн байх магадлалтай шийдвэр гаргагч эрхэмээс суудал сэнтийгээ хураан авмаараа... Аа би буруутаж... Төрийн ажилтнууд чинь нээрээ цалингийн хэдэн төгрөгийг нь 100% суутгасан ч хотойхгүй л дээ. Зөв шийдвэр байна шүү. Гэхдээ нөгөөдүүл нь цалингаа суутгуулсан хохирлоо мань мэтээс татчихаа мэдэх байлгүй тэ? Авилгатай тэмцэх газрын ажил дийлдэхгүйнээ дээ?

Хөзөр эвлүүлж, хүүхэн эргүүлж, хөрөнгөө зузаатгах АЖИЛТАЙ ажилгүй, аравгар, яравгар нөхдүүдийн армиа цомхотгон хөнгөн шингэн төрийн төлөө оготнодож чадах хэдийгээ авч үлдэн цоо шинэ боловсронгуй арга барилаар ажиллавал догь хэмнэлт гарах нь тодорхой л санагдах юм. Салбар болгоноос идэх санаатайгаар өдөр шөнөгүй лоббидон нэмж байгуулсан хэдэн яамдуудыг нь буулгах нь тэ? Болохгүй юм байна...

Зохиогоод мартаж орхих зориулалттай хууль тогтоомжуудаа нэгэнтээ эргэн харж хямралаас гарах арга замыг хайгаад үзээсэй гэж бодогдох юм. Эдийн засгийг дэмжих зорилгоор хууль тогтоомжуудаа хэсэг хугацаанд өөрчлөн ажиллах хэрэгтэй ч юм шиг. Миний сайн мэдэх салбарын ойрын нэг жишээ 12 цагаас хойш баар савнуудыг хааж ажиллуулахгүй болгож гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлсэн нь хэр үр дүнтэй болсоныг мэдэхгүй юм. Орон байрны гэмт хэргүүд ихэссэн нь дээрхи шийдвэртэй холбоотой ч байж мэдэх.

Орох газаргүй болон орон байрандаа архидахаас өөр аргагүй нөхдүүдэд хяналт тавих боломж тун хязгаарлагдмал л баймаар. Гэр ахуйн хэрэглээний багаж хэрэгсэлүүд гэмт хэрэгтний гарт зэвсэг болон ашиглагдах нь дэндүү түгээмэл нь харагдаад байгаа. За тэр ч яахав...

Уухдаа тулбал хаана ч ууж дөнгөх нь маргаангүй үнэн тул 12 цагаас хойш хэдэн баар ажилласан ажиллаагүй адилдаа адил годилдоо годил л харагддаг шүү. Харин үүнийхээ оронд ажиллах цагийн хязгаарыг арилгаж орхиод гэмт хэргийн үр үндэс гэж тооцоод байгаа баар савуудаа сайтар хяналтдаа авчихвал гэмт хэргүүдээс сэргийлэх боломж өндөр агаад ядаж эдийн засгийг өөд нь татах ЭРГЭЛТ түргэсэх магадлалтай хийгээд гэмт хэргийг таслан зогсооход ихээхэн нэмэр тустай болов уу? Үгүй юу? Ядаж л том дугараад байгаа нөхдүүдийг цагдаа дуудаад тушаачих боломж баар сав болгонд л бий.

Алтан хушуу өргөлгүй гэмт хэрэг хийлгүүлчихсэн тохиолдолд тухай баар савнуудыг хаагаад хаячихдаг ч юм уу хариуцлага хүлээлгэдэг тогтолцоотой бол зүгээр ч юм шиг. За за мэдэхгүй цус... “Хорьсон болгонруу хүн тэмүүлдэг” гэдгийг хууль тогтоомж зохиогчид ухаарахад илүүдэхгүй болов уу? Эсрэгээр нь тэмүүлүүлэх гэж ийм тогтоомж гаргасан байгаад би тэрийг нь олж хараагүй бол сорри. Бусад салбарт иймэрхүү бага бодож шийдсэн хууль тогтоомжууд үйлчилж байгааг мэдэхгүй байгаа тул ингээд өндөрлөе.

Хазгар бөгтөр хоёр 1/30/2009 04:44:00 PM

Ицмигийн үхэх шахсаныг уншив. Бүтэлгүй явдалууд мань хүнд хэт их тохиолдоод байх шиг санагддаг нь юутай холбоотойг мэдэхгүй юм. Хувь заяаны тохиол уу? Бурхан түүнд хайргүйнх үү? Аль эсхүүл бүтэлгүй явдалуудаа тоох ч үгүй олонд тайлагначихдагтай нь ч холбоотой юм уу? Бүү мэд... "Гай газар доороос гахай модон дотроос" гэж тун үнэн үг юм гэдгийг өөрт тохиолдож байсан явдалуудаа эргэн дурссанаар сайтар ойлгож авлаа. Бодоод байхнээ надад тохиож байсан хүндрүүлсэн нөхцөл байдлууд Ицмигийнхээс нилээд хол давчихаж мэдэхээр юм. Санаанд буусан хэдээс бичиж үзье.

Ээж аав залуу байсных ч биз, завгүй байсных ч биз... Миний хувьд залуу гэр бүлийн анхны хүүгийн хувиар гологдсондоо л лав биш эмээ өвөө хоёр дээрээ бага насаа өнгөрүүлэх хувь тохиосон азтай хүн. Гэрэл гэгээтэй дурсамжууд бүхэнд минь "my hero" эмээ минь том байр суурь эзлэнэ. Бүр хар багын явдалууд санаанд минь бүүр түүрхэн байдаг ч найдвартай гарт байсан миний бие бие дааж тэнэх чадвартай болохоос өмнө нэг их бүтэлгүйтэж байсан явдал ой тойнд алга.

Өвөө минь ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэний дараахан нас өндөр гарсан эмээд тусалж дэмжих, хараа хяналт тавих, ирж очих, хэл ам өгөлцөж авалцахад дөхөмтэй байх үүднээс өссөн нутаг Сөгнөгөрөө хотын хойморт орших Санзайгаар солилоо. Энэ л үед бие даан тэнэх чадвар эр биенд минь ид жагссан бололтой. Санаанд байгаа надад тохиолдож байсан бүтэлтэй бүтэлгүй асуудлууд энэ л үеэс эхлэсэн байх гэж бодогдлоо.

Зуслангийн найзууд гэж сэтгэлээс гарахгүй сайхан дурсамжийн эзэд байдаг. Миний найзууд "комун" хүүхдүүд голдуу байдаг байлаа. Гэр орны ажилд сайн, их ухамсартай гэж болохоор ажилсаг хичээнгүй нөхөд. Уулнаас хуурай гишүү чирч овоолоод эмээ өвөөгийнхээ өвлийн түлшийг бэлдэх бол энүүхэнд. Асуудлыг хэд гурван төгрөгөөр шийдээд сурчихсан хүмүүст бол сэтгэл хөдлөм санагдахгүй ч 13-15 насны хөвгүүдэд бол нилээдгүй хүндхэн хөдөлмөр.

Анхлан модонд явж буй хүүхдүүд шинэковын хувьд паакталж хуурай нойтон нарс шал дэмий цуглуулж бүтэлгүй тэнэгээрээ дуудуулж эмээ өвөө нартаа зэмлүүлсэнээр хууччуудыг бараадаж сургалтад хамрагдан архаг модчингууд болно. Бидний хэдэн хөвгүүд үлгэр дуурайл болсоноор сүүлийн жилүүдэд нүүн очиж суурьшигчдын хөвгүүд бүгд "Гишүүчин" болдог байлаа.. Олон хүүхдүүд өдөр болгон уулын хуурай гишүүг түүсээр байгаад ойр хавьд хөлд торох юмгүй болчихно. Хуурай гишүүг ширүүн салхи модноос буулгаж бидэнд ойртуулахгүй бол ганзага хоосон ирэх аюул нүүрлэнэ. Нэгэнт уул гарсан л бол ганзага хоосон ирнэ гэдэг гутамшигтайд тооцогддог байсан тул нэжгээд уул давж байж хэд гурван хуурай гишүүний бараа харах энүүхэнд.

Ойрхон модны захруу шагайхад намайг барих уу даа гэсэн шиг сайхан данагар хар модны хуурай гишүүнүүд сагсайн хорхой хүргэх бөгөөд өвөг дээдэс болох сармагчингуудаасаа болхи болж хөгжсөн маниус түүнд хүрч өөрийн болгоно гэж гонжийн жоо. Зарим нэг маань авирч унаж хөл гараа хугалж нүүр амаа шалбалсанаар дахиж хуурай гишүүний төлөө хар модруу мацаж болохгүйг ухамсарласан байлаа. Гэхдээ хорхой хүрсэн хэвээр. Бараг зүүдлэгддэг байсан байх.

Нэгэнтээ найзтайгаа ярилцаж суугаад хоёул шинэ арга туршиж үзэхээр шийдэв. Аргачлал ихэд энгийн бөгөөд гурван төө хиртэй нойтон хар модны хугархай, арав гаран метр олс л хэрэгтэй бөгөөд олсныхоо үзүүрт нөгөөх хар модны хугархайгаа бэхэлж Гүржийн "Дэлхийн хамгийн хурдан хүн" хэмээх инээдмийн кинонд модруу авирсан нэгнээ олсоор татаж газарт унагаж авардаг тухай өгүүлдэг хэсгийн аргачлалаар ажиллах явдал. Уг арга маань машид их амжилт олсон нь бидэн хоёрыг олзонд шунахад хүргэсэн бөгөөд мөнөөх биднээр тохуу хийгээд "намайг барихуудаа?" гэж басан хорхой хүргэдэг байсан сайхан мөчирүүддээ санасны зоргоор хүрдэг боллоо. Бүр хэт ихийг шунан газарт овоолчихоод гэрлүүгээ үүрч явах гэж нялх биендээ хэтэдсэн ачааг үүрэн шуналын хүчтэйг гайхан зүтгүүлсээр харих маань ихэд олширлоо. Аливаад шинэ санаа гэж хэр чухал болохыг эндээс л би анхлан мэдэрч билээ.

"Эр хүн олзонд" гэгчээр бидний хэдэн нөхдүүд мөнөөх аргаараа гишүүгээ мултлаад явж байхдаа "Аливаа амжилт эрсдэл дагуулдаг" тухай энэхүү ШБОС (Шинэ бүтээл оновчтой санал)-оосоо бас л анхлан ойлгож билээ.
Нэг удаа найз бид хоёр нэг их сайхан бүдүүн гишүүнд шунаж ганцаараа татаад хүч хүрэхгүй байсан тул "Онь холбож" авлах санаатай хоёр олсоороо оосорлож байгаад нилээд алсаас зэрэг савлуулан нилээд хэдэн удаа угзчаад дийлсэнгүй. Сүүлдээ аргаа бараад ядаж олсоо мулталж авъя гээд зэрэг "Нэээг хоооёрын гууурвааа!!!" гээд уулаар нэг орилоод зүүгдтэл хоёулаа бөгсөөрөө зэрэг газарт лаг хийн унан юу болсоныг дөнгөж ойлгон дээшээ хартал өнөөх бүдүүн гишүү угаараа мултран мань хоёрруу дэлхийн татах хүчнээс хамаагүй хурдтайгаар айсуй... Зэрэг бултан холдохыг хичээсэн боловч найзын толгой, миний нуруу хоёрт тэгшхэн хүчээр "Лүккк..." хийн буухуйяа бид хоёр зэрэг "Хггг..." гэж битүүхэн дугарч байгаа сонсогдон хамаг юм харанхуйлав...

Хэдий хугацаатай хэвтэнийг бүү мэд. Сэргээд өндийх гэтэл нуруу нил хөндүүр хөдлөх арга алга. Нөгөөх маань ч өндийж байгаа харагдав. Найз маань толгойгоо барин сүүмийсэн нүдтэй амьтан их ууртай босож ирээд Монгол бакаалаараа нөгөө муу бүдүүн гишүүг зад өшиглөн хашраагаад хөл нь ихэд өвдсөн бололтой газарт дахиж унаад ёолж эхэллээ.

Хэсэг хэвтэж сэхэл аваад бусад цуглуулсан гишүүгээ хаячихаад нөгөөх муухай бүдүүн гишүүгээ хоёр талаас нь дамжлан нүдэндээ нулимс цийлэгнүүлэн гэрлүүгээ хазгар бөгтөр хоёр салгаллаа...

Зүйр цэцэн үгс мэдэх зайлшгүй шаардлага №1 1/22/2009 02:11:00 PM

Монгол өвөг дээдсүүд гэлтгүй бүх үндэстэн ястны өвөг дээдсүүд өөрсдийн амьдрал дээр тохиолдож байсан алдаж оносон туршлагуудаа үр хойчоо сэргийлэн сэрэмжлэг хэмээн аман зохиол гэдэг ч юм уу өөр ямар нэгэн хэлбэрээр үлдээсэн байх юм. Зүйр цэцэн үгс мэдэж байх зайлшгүй шаардлагыг өвгөн буурал аав нь үр хойчдоо блог хэмээх хэлбэрийг сонгон үлдээж байгаа бөлгөө. Уншигч авхайд ойр тусаг хэмээн ганц нэг жишээ татан нүдийг тань баясгахыг хичээе.

Манай нийгэм дэх гэр бүлийн салалтууд нь нийлэлтүүдээсээ илүү болж газар авсанаар эцэг эхгүй хүүхдүүд энд тэндгүй, эхнэр нөхөргүй гонзгойчууд эргэн тойрон болж, гэнэт нэгэн зөөлөн шаргал туяа тооноор тусаж ид шидийг үзүүлэн энэ биеийг минь нэгэн бүсгүйтэй холбож гагнахгүй л юм бол эмх замбараагүй, элэг хагас амьдралтайгаараа дэлхийд нэрээ дуурсгах аюул нүүрлээд буй Монгол залууст өнөөх өвөг дээдсүүд нь "Уулын бугыг хараад унасан бухаа хаях" гэдэг үгийг үлдээжээ. Задаргаа хийх үү хэдүүлээ?

Монголчууд нэг их бух мух унах нь түгээмэл биш байсан ч гэсэн хангайн аймгуудад ховоргүй үзэгдэл байсан гэдгийг энэ зүйр үг нэгдүгээрт хэлээд байгаа юм. За тэр уналга хөсөг ч яахав. Гол юмандаа орноо. Ууланд бух унаад нэг нөхөр явж байтал урдуур нь хангал буга харайж харагдахуйяа өөрийн унаж яваа бухын эврийн тоо цөөн санагдаж, ганц нэг гишгэлэн урагшилж буй бүдүүн баараг хөдөлгөөн нь болхи үзэгдээд, ядаж байхад богинохон хөл нь майга харагдан мордож яваадаа дур гутах бололтой юм. Ингээд дээрхи үгэнд өгүүлсэнчлэн буга барьж унахаар ухасхийн бухаа гомдоогоод орхиж байгаа юм. Мэдээж хангал буга гуай бол ууландаа зэрлэгээр амьдрах хувь зохиолтой амьтан тул хааяа нэг нүдэнд үзэгдэн хийморь сэргээж, ороо нь орсон үедээ үүр шөнөөр урамдан сураг дуулгана л даа. Өөрөөр бол ойртон нөхөрлөж хашаанд байлгах боломж тун мөхөс. Бугын сангийн аж ахуй хамаагүй шүү энд. Харин бух бол надаар хэлүүлэлтгүй амьтан шүү дээ зайлуул...

Унаж яваа бухыг эмэгтэй хүнтэй жишихэд гоо сайхан талаасаа ч жендерийн нэрийн хувьд ч зохихгүй тул мангар харуудыгаа гээд жишчихье. Тэгэхээр унаж яваа гологчийн дүрд саран гоочууд тавигдах байх. Ижил хүйстэнүүдийн хувьд аль нь ч байсан болох байх тэ? Гэхдээ эр ч бай эм ч бай ялгаагүй шүү гэдгийг мэдтүгэй.
Бугын араас хөөцөлдөж, хөөцөлдөж барьж унаж дөнгөхгүйгээ мэдээд эргээд хартал буга ч байхгүй бух нь ч ниад(нет)... Уншигч та буга харахаасаа өмнө унаж яваа чинь бух мөн үү биш үү гэдгийг эрүүл нүдээр харна гэдэгт найдлаа.

Дахин жишээ татан бурах гэтэл хэтэрхий урт болж таны мэлмийг баясгах биш чилээх эрсдэл тулсан учир дараагийн бичлэгт өөр зүйр цэцэн үг хэлэлцье хэмээн энэ бичлэгийг өндөрлөв.

Блогийн бичигдээгүй дүрмээс 1/14/2009 10:44:00 AM

Блог гээч зүйл хэзээ эхэлсэн нь маргаантай байдаг ч 10 гаран жилээс нэг их хэтрэхгүй гэдгийг интернэт үүссэн цаг хугацаатай холбоод баталчихаж дөнгөх нөхөд олон бий байх.

Миний бие блог хөтөлж эхэлснээс хойш жил хагас орчим хугацаа өнгөрөхөд бага сага туршлага хуримтлуулж, олон сайн андуудтай эчнээ болон элгээрээ танилцан хүрээгээ тэлж, нийгэмшиж, санал бодлоо хуваалцан жаргаж байгаа билээ л...

Өдөр ирэх тусам олон олноор нэмэгдэн хүрээгээ тэлж байгаа блогч хөтлөгчиддөө тус болох болов уу гэж бодсоны үндсэн дээр өөрийн туршлагад тулгуурлан, чухалчлан үзсэн хэд хэдэн бичигдээгүй дүрмийг бичиглэхээр шийдлээ. Цаг хугацаа алтнаас үнэтэйд тооцогдох өнөө үед блог ертөнцөд дөнгөж хөл тавьж буй шинэхэн андууддаа хугацаа хожих боломжийг олгож Хишгээ блогчины зөвлөж байсныг өөрийн туршлагатай хольж хутгаад танд хэрэгтэй зөвлөмж нийтэллээ хэмээн хөөрцөглөж байгааг минь хүлээн авна уу.

Та блог хөтлөхөөр шийдсэн эсхүүл нээчихээд удаагүй бол нэн түрүүн анхаарал хандуулна байх гэдэгт итгэж байна.

Хамгийн түрүүнд бүх зүйл судалгаан дээр тулгуурладаг хэмээх онол блог хөтлөхөд ч бас нэн чухал. Мэдээж блогийн тухай огт ойлголтгүй бол шууд бичээд эхлээрэй гэж зөвлөмөөргүй байна. Таны сэтгэл блогийн яг юунд нь татагдаж байна вэ гэдгээ тодорхойлох хэрэгтэй юм. Тодорхойлохын тулд та нилээд сайн уншигч болох хэрэгтэй гэж хэлээд байна л даа.

Блогийг тун олон зорилгоор хөтөлдөг болохыг та хамгийн түрүүн мэдэх хэрэгтэй байх. Өдрийн тэмдэглэл, дуртай бичлэгүүд болон блогийн цуглуулга, нийгэмших, олон нийтэд үгээ хүргэх, тэр ч байтугай зөвхөн өөрийн хэрэгцээт файлуудыг хадгалах зорилгоор гэх мэт олон зорилго байх юм.

Та хэрвээ зорилгоо тодорхойлоод, би энэ чиглэлийг баримтлан нийтлэх болно гэж бат итгэсэн хойноо блогоо нээх хэрэгтэй. Блогоо нээхдээ та аль блог сайт дээр нээх тухайгаа бас бодох хэрэгтэй болох байх. Үүнд таны зорилго их хамаатай. Хэрэв олон нийтэд үгээ хүргэхээр шийдсэн бол ГоүГоү, Банжиг, Блогмн зэрэг таны нийтлэл сайтын нүүрэнд ямар нэг хэлбэрээр харагдах блог сайтуудаас сонгоорой. Та зөвхөн өөрийн хэрэгцээнд зориулан нээх гэж байгаа бол блогспот ч юм уу зөвхөн өөрөө нэвтэрч унших боломжоор хангадаг блог сайтуудыг сонгох хэрэгтэй.

Сайтаа сонгосон бол та блогтоо өгөх нэр болон блогийн тайлбарынхаа тухай бодоорой. Блогтоо өгөх нэр тань мөн л нөгөө блог хөтлөх зорилготой нягт холбогдох ёстой бөгөөд олон нийтэд хандсан блог нээхээр төлөвлөсөн бол таны блогийн зорилгыг илтгэх, амархан цээжлэгдэх, онцгой содон гэдэг ч юм уу ямар нэгэн байдлаар таны сэтгэлээс гарсан сонирхол татахуйц нэрийг сонгох нь олонд танигдахад онцгой үүрэгтэй. Жишээ нь: http://gump.blog.banjig.net, http://ajiglagch.wordpress.com/ гэх мэт.

Блогийн тайлбар бол бас их чухал, олон зүйлийг уншигчдад тань хэлж өгөх уриа, түлхүүр үг гэж ойлгох хэрэгтэй. Үүнд богино зүйр үг ч юм уу аль эсхүүл таны хэлэх дуртай үг ч байж болно. Жишээ нь: http://khishgee.blogspot.com/ блогийн (Чи замаараа яв, би замаараа явья, зам нийлвэл хамтдаа явья.) гэх мэт.

За ингээд блогоо нээгээд авсан бол та аль болох нэг чиглэл(категори) баримталж бичихийг хичээгээрэй. Тэгвэл уншигчид таны блогийг мэдээллийн хэрэгсэл мэт хүлээж авах болно. Санакаэгийн блог шиг мэдээллийн технологийн мэдээллүүд, itismovie блог шиг киноны ертөнцийн мэдээлэл, шог хошин зохиолын Амарсайхан блог гэх мэт.

Гэхдээ энэ нь таныг чөлөөт сэдвээр бичиж болохгүй гэсэн үг бишээ. Сэтгэлээс гарах үгсээрээ блог хөтөлвөл та хамгийн гол нь сэтгэлийг тань сайтар таних өрөөсөн дугуйнуудтайгаа гадна төрхнөөсөө биш дотор сэтгэлээсээ танилцан нөхөрлөх маш том боломж таныг хүлээж байгаа гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Хүний эрээн дотроо гэж үг байдаг даа. Хүний эрээнийг таних гэж хугацаа алдахгүй болгож байгаа хэрэг. Гэхдээ болгоомжлуулах нэг зүйл бий. Таны гэнэн итгэмтгий ч юм уу нэг талыг чинь блогоос тань уншиж мэдчихээд залилан хийчихэж мэдэх хүн ч тэр олон нөхдийн тань дунд шургалсан байж болно. Болгоомжлоход илүүдэхгүйгээр барахгүй маш их чухал шүү.

Заак тэгээд бичээд эхлэхдээ анхаарах зүйлүүд байнаа бас. Та уншигчдад зориулан нийтэлж байгаа нөхцөлд:

1. Блогийн дизайн гэж чухал эд бий. Хэрэв та хар дэвсгэр дээр ягаанаар ч юм уу цагаан үсэгтэйгээр бичээд эхлэвэл уншихад их төвөгтэй байдгийг анхаарна уу. Нүдний ухархайг тэсгээхгүй шүү дээ. Гэхдээ хар дэвсгэрийг битгий сонго гэсэн үг биш шүү. Фотоблогт хар дэвсгэр тун чиг зохимжтой. Олон өгүүлбэрээр битгий тайлбар тавиарай гэж зөвлөе.

2. Дизайнаа сонгонгуутаа тачигнатал нь латин үсгээр, үг үсгүүдийг гар утсаар мессеж бичиж байгаа юм шиг яргалаад эхлэвэл танд төдийлэн уншигч олдоод байхгүй. Тэгэхээр Монгол уншигчдад хандаж бичиглэж байгаа бол өнөөдрийн бидний хэрэглээ болох кирилл үсгээр үг үсгийн дүрмийг баримтлан бичих зайлшгүй шаардлагатай.
Блог таны хувийн орон зай тул бичлэгийн онцлогтоо тохируулан хүч нэмэгдүүлэх зорилгоор сонирхолтой санагдахуйц хар ярианы хэллэгээр зөв бичгийн дүрмээс гажуудаар бичиж болохгүй гэх газаргүй. Заримдаа тун ч их сэтгэл татам болсон байдаг. Гэхдээ энэ нь таныг алдаатай бичиж болно гэж өөгшүүлж байгаа хэрэг биш. Гол нь донжийг нь тааруулж хэмжээн хязгаартай хэрэглэх шаардлагатай.

3. Оюуны өмчтэй холбоотой маргаан нилээд их газар авах болсон тул та ямар нэгэн нийтлэлдээ ашигласан материалуудынхаа эх үүсвэрийг заавал дурдаарай. Ялангуяа блогчдын нийтлэлээс ашигласан тохиолдолд энэ нь тун чиг хөндүүртэй. Үүнийг анзааралгүйгээр зүгээр сонирхоод нэг нөхрийн гоё гэж санагдсан бичлэгийг копидоод тавьчихсан сууж байхад тань хулгайч зэлгийч, сайн эр, Талын Богдчингоор чинь дуудаад унавал бас л нүүр хийх газаргүй болно доо? Тэгэхээр хичнээн их таалагдсан ч гэсэн хэн нэгний шүлэг, зохиол нийтлэл зэрэг оюуны өмчид хүндэтгэлтэйгээр хандаж ашиглахаас өөр аргагүй болсон нөхцөлдөө эзэнд нь мэдэгдэж, бичлэгтээ эх үүсвэрийг заавал оруулаарай. Чухал биш юм шиг санагдаад байвал тэр хүний оронд өөрийгээ тавиад үзчихээрэй.

4. Нийгэмшиж л байгаа юм чинь та олон нийт дунд биеэ яаж авч явах тухай баримталдаг зарчимаа битгий алдаарай гэж хүсье. Зарим нэг нөхдүүд намайг хэн л мэдэв гэж гэсэн шиг элдэв ёс бус үйлдлээр таашаал аваад байдгийг үгүйсгэхгүй. Таны бичлэгийг таны, миний хүүхдүүд, ирээдүй хойч уншина шүү. Нэг өдөр таны таашаал авч балайрч элийрч бичээд мартчихсан бичлэгийг чинь хүүхэд чинь танд хэлээд зогсож байвал сайхангүй л санагдах байх тиймээ?

5. Бичлэгийн гарчиг их чухал гэдгийг ойлгоорой. Ямар гарчиг тавина түүнээс чинь шалтгаалаад унших үгүй нь ч шийдэгдэж болно. Зарим нөхдүүд шууд гарчиганд нь сэтгэгдэл бичиж паакталдгийг сонордуулъя. Гэхдээ сэтгэл нь сайхан юм тэ?

6. Интернэт дэх нийтлэлүүд урт байх зайлшгүй шаардлагатай биш л бол аль болох богинохон, товчхон (дутуу гэсэн үг биш шүү) нийтлэл оруулж байхыг хичээгээрэй. Цөөн үгээр хэлэхэд сайн нийтлэл гэж сайтар засагдсан, танагдсан бичлэг байдаг. Хэд ч засч болно. Утга санаагаа алдуулахгүй байхыг надаар хэлүүлэлтгүй биз. Та өөрийнхээрээ л байгаарай гэж сануулъя.

7. Сэтгэгдэл бол блогчдын хамгийн их ханамж авдаг H2O, амин дэм юм. За тэгээд таны нийтлэлүүдийг хүн уншиж байна уу үгүй юу гэдгийг сэтгэгдэлүүд харуулаад өгнө. Чанартай бичлэгт жилийн дараа ч сэтгэгдэл орж л байдаг шүү. Их сэтгэгдэл цуглуулах гээд элдэв сенсаац ч юм уу? бодлого, оньсого зэргийн сэтгэгдлийн тухайд өөр асуудал шүү гэдгийг хэлье. Таны бичлэгт үлдээсэн сэтгэгдэлд хариу барих нь тун ч боловсон санагддаг бөгөөд уншигчидтайгаа ойртон дотносох хамгийн дөт зам билээ.
Аа бас нэг чухал юм бий. Бусад блогуудад чин сэтгэлээсээ сэтгэгдэл бичиж санаа оноогоо хуваалцаж байгаарай. Худлаа сэтгэгдэл үлдээж нэр хүнддээ сэв оруулсанаас таг байсан нь хамаагүй дээр. Сэтгэгдэл бичнэ гэдэг нийтлэл бичихээс дутуугүй чухал зүйл. Мундаг сэтгэгдэлийн араас уншигчид нэхээд ороод ирдэг юм. Ингээд л их бага ямар нэг хэмжээгээр уншигчдаа олж авна. Танруу олон олон дайралтууд сэтгэгдлээр орж ирэх бөгөөд тэрхүү дайралтуудад эмзэглэн өөрчлөгдөхгүй байхыг хичээнэ үү. Таныг шаналгах сэтгэгдэл бичсэн хүн компьютерийнхээ ард инээчихсэн таны хариу үйлдэлийг хүлээж суугаа. Харин та түүнд заавал хариу бариад сэтгэлийн таашаал өгөх хэрэг байна уу гэдгээ бодох хэрэгтэй юм.

8. Сэтгэгдлээс гадна блогтоо хүн хандаж байна уу гэдгийг мэдэхийн тулд хандагчдын тоолуур тавьж ч болно. Гэхдээ хандагч гэдэг бол уншигч гэсэн үг биш. Гарчиглаад гараад явсан ч байж мэдэх тул нэг их ач холбогдол өгөөд хэрэггүй л болов уу?

9. Блогтоо та ямар вижет тавих нь таны хэрэг боловч уншигчдаа хүндэлж элдэв дагавар сурталчилгаатай үнэгүй вижетүүд тавихаас зайлсхийх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол таны блогт байгаа вижетээс залхсан уншигч сэтгэгдэл үлдээх гэж элдэв ачаалал амсахаас шууд гараад явахыг илүүд үзэх болно.

10. Блогтоо бусад блогуудын холбоосуудыг хөөрхөн тайлбартайгаар байрлуулж байвал танд ч, уншигчдад чинь ч, холбоосоо байрлуулсан блогчинд чинь ч хэрэгтэй зүйл. Таны блогоор дамжаад өөр нэгний блогт хандах боломжийг яагаад олгож болохгүй гэж? Олон уншигчтай болж л байвал блог улам л хөгжинө тийм ээ?

11. Олны танил блогчин байя гэвэл дээрхи зөвлөгөөнүүд таньд үр ашгаа өгөх байх гэж бодож байна. Дээр нь нэмээд хэлэхэд та тууштай бичигч байх хэрэгтэй юм. Ганц нэг сайн бичлэгээрээ овоо гайгүй болж байснаа хоёр сар үхсэн амьд нь мэдэгдэхгүй алга болчихвол блогоо дахин хөтлөж эхлэж байгаа юм шиг л замыг туулан өмнөх хөдөлмөр чинь алга болноо л гэсэн үг.

12. Эцэст нь та хэн нэгний хувилбар биш зөвхөн өөрөөрөө байгаарай!

Ээ дээ энэ хүүхнүүд үү? 12/30/2008 10:26:00 AM

Ойрд орчлон хорвоо урвуугаа харж, унгас утаагаар дүүрэн нэг бүдэрвэл долоо бүдрэх гэдгийн жинхэнэ утгыг өөр дээрээ мэдэрч юун блогширох манатай байлаа. Стресстэй байхад бичих нь байтугай унших ч тэнхээ байхгүй болчихдог юм байна.

За тэр ч яахав. Барцад нь нэг мөсөн гарлаа гэдэг ч юм уу бурхан намайг дахин нэг туршиж үзэж байна гэж бодоод шинэ онруугаа арзайтлаа инээгээд яваад орчихдог хэргээ... Нэн чухал мэдрэмж төрсөнийг бичихгүй дотроо хадгалчихъя. Уншигч авхай танд Шинэ жилийн мэнд хүргэе!

Шинэ жил болохоор бүх телевизүүдээр гаргадаг хэдэн кино байдгийн нэг болох "Ээ дээ энэ хүүхнүүд үү?"-г урд шөнө үзэж кайф авлаа. Хөөрхөн кино шүү... Гэснээс сайтар ажиглаж байтал нилээд алдаатай хийгдсэн кино юм байна. Стрессд өртөж эмзэгшчихээд элдэв юмыг өөлж шилж байх магадлал өндөр тул өршөөнө үү...

Үйл явдлыг товчхондоо өгүүлбэл Дуламсүрэн зоотехникч хүүхэн ирээдүйн хадам аав болох нэгдлийн даргыг айж эмээлгүйгээр бүлх үмхүүлэн ажилд ороод улмаар хүүтэй нь ичгүүр сонжуургүйгээр гэрлэчихэж байгаа юм. Бүр товчхон хэлбэл "Залилан"-гийн тухай кино. За одоо надад сонин санагдсан үйл явдалуудыг багахан дэлгэрүүлнээ.

Тэр үед анкет гэж байгаагүй юм уу эсхүүл иргэний паасуурт дээр нь эр эм гэснийг нь заадаггүй байсан бололтой юм. Эсхүүл нэгдлийн дарга Жамц гуай гэнэн нь дэндсэн нөхөр хиймэл сахланд итгэн жендерийг нь тоолгүй өнгөрчихөж байх юм. Энэ үеэс авхуулаал хамаг будилаан эхэлчихэж байна л даа.

Эмэгтэйлэг нэрнийх нь тухай асуудал хөндөгдөхөд Дуламсүрэн "хүний ганц хүү юм гэнэ билээ" гэж хэлж байгаа юм. Энэ яг юу гэсэн үг вэ? Эргүү юм уу эсхүүл эцэг эхээ ч мэдэхгүй өнчирч хоцорсон амьтан юм уу? Ямарч л байсан тун багахан мэдэх хаа холоос сураг сонссон хүний үг шиг санагдав. Уул шугамандаа бол "Өө би хүний ганц хүү л дээ" гэлгүүлчихсэн бол...

За тэгснээ Дулмаа хүүхэн бас дуртай гар байнаа... Нөгөө муу Хүдэрийгээ зүсээ хувилгасан залилангийн мастераар солих санаа ургуулан эргүүтэж байгаа нь надархуу санагдсаныг нуух юун. Тэгсэнээ их догь үг хэрэглэнээ бас "Аяндаа олдсон чихрээс арай гэж олдсон ааруул дээр" чихшиг хулхидуулж байгаагаа мэдэхгүй...

За тэгэж байтал шинэ жилийн үдэшлэг дүүрэн ноо!!! Бүжгэн дундуур Хүдэр Дулмааг дуудаад өгөөч гээд Должингоос царай алдсан чинь нөгөөх нь нэг их горойсон амьтан ямар ч туслах санаагүй шивнэх шахам Дулмаа!!! Дулмаа!!! гэж дуудмар аядаж байгаан... Тэгсэн нөгөө Дулмаа нь аймаар сонор бүжиглэж байснаа шууд сонсонгуутаа хүрээд ирдэг гэнээ... Хөгжим хангинаад бүжиглэсэн хүмүүс дүүрэн байхад тэр холоос шивнэж дуудсан хүний үгийг байтугай бүжиглэж байгаа хүнийхээ үгийг ч сонсох хэцүү байдаг биз дээ?

Зиа тэгээд нөгөө бүжиглээд завгүй байсан зоо техникч бол бүррр аймаар сонор наасан... Радиогоор шуурга гэж зарлаж байгааг сонсчихоод дарга нартаа хэл хүргэж л байх жишээтэй... Тэгээд л шуурганаас Туяа нэгдэлийг нэг ч малын гарзгүй аварчихаж байгаа юм. Амны билэгтэй л кино байна.

Хоёр дарга бол үнэн донгио! Шинэ жил болоод бужигналдаж байхад шатар тоглөөл сууж байх юм. Үнэмшилгүй тэ? Тийм шинэ жилийн хамаг наастар унагасан үйлдэл хийгээд байхдаа яахав дээ? Эсхүүл шатар тэр үеийн хамгийн сонирхолтой эд байсан байх гээд байгаа юм.

За Дуламсүрэн бол аймшиггүй зоригтой. Сумын Арслан аймгийн Заан мангар Хүдэрийн найз хүүхнээр оролдоод зогсохгүй өөдөөс нь хэмх доромжлох маягтай. Хүдэр нь лаг хөөрхөн үг хэлнээ. "Тохиолдсон хүүхэн болгонтой явдаггүй болохоор мэдэхгүймдаа" гэж дайралт хийгээд гомдон гарна.

Должин хүүхэн Үүнийг яавч зүгээр өнгөрөөж болохгүй! Эвлэлийн хурлаар авч хэлэлцэнэ ч гэх шиг домбоотон Хүдэрт тал засмар аяднаа бас... Тийм аймаар айн? Тэр үед бид амьдарч байсан бол миний мэдэх нилээд олон нөхдүүд эвлэлийн хурлын жинхэнэ гишүүн шиг болтлоо хуралд уригдах байсан биз.

Аа тэгэж байсан чинь Нэгдлийн дарга Жамц гуай буузны гурил элдчихсэн авгайтайгаа гангар гунгар хийж байгаа нь нэг л итгэл үнэмшилгүй. Миний мэдэх нэгдлийн дарга нар л лав хоол хийлцэхэд гар хөл ороод байсныг нь санахгүй юм байна.

Ха Дорж гуай мангар хорлонтой. Хүдэрийг гуниглацан явж байхад нь таараад "Суух нь битгий хэл сууж байгаад салахыг алийг тэр гэхэв... Зүгээр!!!" гээд хүний зовлонгоор жаргал хийн маасайтал инээгээд хор найруулгаруугаа явчихаж байгаа юм.

Домогт үг байдаг даа. Энэ хоёрын хоолой ямар сайхан нийлэх болаа гэдэг? Тэгэнгүүт гэнэт төгөлдөр хуурын ая явангуутаа нөгөө хоёр ичдэггүй гар өмнө нь бэлдчихсэн байсан юм уу хайшаа юм хоорондоо ямар дуу дуулахаа тохирохчгүйгээр аваад хаячих юм. За тэгээд хөгжим нь уран сайхны хэтрүүлэг юм гэлтгүйгээр хэлэхэд тэр хөгжим хаанаас явав аа? Сүнстэй юм шиг... Тэрүүнд нь хоёр өвгөн уярцан толгойгоо гилжигнүүлнээ бас.

Жамц гуайн эхнэр бол яг мэдрэл... Нөгөө хоёрын хажууд "Юу? Юу ярилцлаадаа гэж? Дорж та хоёр зоо Дулмаа хоёрыг суулгана гэж уриа биздээ?" хэмээн Жамц дарга, Дорж гуай хоёрыг хөнгөхөн хутгалчихаж байгаа юм. Уул шугамандаа бол Жамц даргын төрсөн өдөр гэж шалтаглаж нөгөө хоёрт балиашаглах аргаа олсон бололтой юм. Тэр нээрээ үнэн доошоо орцон дарга байгаа биз? Дашрамд хэлэхэд Жамц гуайн төрсөн өдөр 7 сарын 14-нд юм билээ...

За тэгээд тэднийхээс гарч яваад Дуламсүрэн Дулмаад үнэнээ хэлэхээр шийдэн гэрлүүгээ чиртэл нөгөөх нь худлаа цааргалмар аядаад дагаад намирна. Бас их дуртай...

Нөгөө хоёрыг Дорж гуай илрүүлдэг хэсэг. поошиг тавьж байгаад хэрэгт дурлан цонхоор нь өлийх юм. Гол нь дараа нь яг тэр цонхоороо поошиг үл хэрэглэснээр барахгүй бөгтийж байгаад шагайчихаж дөнгөж байлээ шүү.

Жамц дарга харанхуйгаас айдаг уу аль эсхүүл нэгдлийн дарга болохоор цахилгааны мөнгө гэж санаа зовохгүйгээр гэрэлтэйгээ унтдаг. Дорж гуай бөөн дуу шуу болоод орж ирж байхад огт тоосон шинжгүй хэвтэж л байх... Би бол тийм аймаар хашгирч орж ирж байхад орондоо хэвтэнэ гэж л байхгүйдэг.

За тэгээд тэр үеийн нүдний эмнэлгийн төвшинийг шүүмжлэх гэсэн үү эсхүүл тэр үеийн хүмүүсийн хараа нь муудахаараа яг нэг стандарт байдаг байсан уу? нэг нүдний шил Дорж гуай эзэмшихээр болно. Тэр нь таарахгүй...

Хотод зөвлөгөөнд ирээд Дуламсүрэн янаг хайрттайгаа Жамц гуайн арын суудалд нялуурахад машины жолооч тэр хоёрыг анзаарчихаад ангайдаг хэсэг. Би хоёр гомо үнсэлцэж байхыг анх харахад яг тэгэж ангайж байснаа санагалзаад авсан. Мань эрийн толь дав далий юм билээ анзаараарай.

Тэр үеийн хүмүүс хоорондоо үнсэлцэхдээ жинхэнэ гурилддаг байсан бололтой юм. Толгой толгойноосоо барьж байснаа нэг хальт үнсэнэ. Удаан үргэлжлэхгүй секунд орчим болоод холоос дахиж харж байснаа дахиж үнсэнэ. Хачин л стил байна лээ...

Дорж гуай өтөл болтлоо гомонуудын тухай огт сонсоогүй мэдлэггүй байсан юм билээ. Ангайж байгаамаа зайлуул. Гэхдээ яс юман дээрээ манай агуу их удирдагчид уулзалдахдаа ихэд янаг нь аргагүй хушуун дээрээсээ үнсэлддэг байсныг санаж байна.

Баян ба ядуу 12/18/2008 11:05:00 AM

Ойрд дээр дооргүй үүрээ эвдүүлсэн шоргоолж шиг бужигнах болсон шалтгаан нь дэлхий нийтийн эдийн засгийн хямрал. Эдийн засаг... Мэдэх ч юм шиг үгүй ч юм шиг танидаг ч хүн шиг үгүй ч хүн шиг санагдах маньд ч өөрийгээ таниулаад авлаа. Блогчид маань сүүлийн үед эдийн засагтай холбоотой бичлэгүүдээр бөмбөгдөх нь ихсэж байгааг харахуйяа тэд ч бас надаас дутуугүй мэдрээд байгаа бололтой.

Блог анд Дамдаагийн бичлэгт урт сэтгэгдэл оруулж нүдийг нь чилээхээс эмээн бичлэг болгон оруулах ину.
Уг бичлэгт хувьсгалын их удирдагчдын нэг болох Карл Маркс хэмээх эрдэмтэний онолыг энгийн үгээр тайлбарлахыг оролдож мань мэтдээ буян үйлдэж байх юм. Үнэнийг хэлэхэд Марксын онол зэргийг мэдэх нь байтугай сонсоочгүй нөхдүүд надаас авахуулаад ная байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна. За цаашдаа товчхон явчихнаа.

Маркс гуай эд баялагийн үнэ цэнийг мэддэггүй байсандаа юу? юундаа байсан ямар нэгэн шалтгаанаар ядуу байж. Бүр нэг хүүхэд нь ч өлсгөлөнгөөр хорвоог орхисон бололтой юм. Энгельс ах мань хүний тархинд хөрөнгө оруулалт хийж зөв ч байсан буруу ч байсан түүний онолыг дэлхийд таниулаадахсан байна. Хоногийн хоолны мөнгө өгөөгүй байсан бол өнөөдөр Маркс гуай онолоо бичиж амжилгүйгээр аль хэдийнээ хорвоог орхиж мань хүний онолыг Дондог, Дулмаа гаргаж ирэх гээд сэтгэж суугаа ч билүү? Хэн мэдхэв тиймээ? За тэр ч яахав...

Товчхондоо Марксын онол ийм байсныг олж мэдлээ. "Үгээгүй болж мөлжүүлж шулуулаад, тартагтаа тулж ядарсан ажилчин анги аргаа барахдаа нийгмийн бослого гаргана, ингээд эцэс сүүлдээ капитализм өөрөө өөрийгөө мөхөөх тавилантай юмаа гэсэн онолын таамаглал дэвшүүлсэн байгаа юм." (Дамдаа) Миний бие сурлагадаа тааруухан байсан хийгээд ухвар мөчид сэтгэхүйтэй хүн учраас өөртөө тохируулж дутуу ойлгосон байхыг үгүйсгэхгүй тул та хэм хэмжээндээ залруулан сэтгэнэ биз ээ.

Эд баялагтай холбоотой асуудал хөндөгдөж байгаа учраас баян ядуугийн тухай яригдах шаардлагатай болж байна. Нийгмийн олонхи болох ядуу буурайчуудад боловсон луйвар хийх боломжийг нөгөө олигархууд олгодоггүй гэдэгтэй санал нэгдээрэй. Тэд бүр арга замыг нь хаах зорилгоор хууль хүртэл боловсруулчихаад хамтдаа гар өргөн баталгаажуулдаг гээд боддоо. Үүнд намын ялгаа хамаагүй. Төрийн оройд гарсан л бол арслан боллоо гэсэн үг. Чамд өөрийнхээ хоолыг өгөхийг хэн ч хүсэхгүй.

Шинэхэн барьсан эрээн тахиа арслан ах идээд хажууд нь жижигчүүд харж шүлсээ гойжуулдаг дүр төрхийг төсөөлнө үү. Хувьсгал нь бол зууны хоёр гуравхан хувьд үзэгдэх цөөвөр чонууд арсланг ганцаараа байгаагаар нь далимдуулж бөөрөлхөн хөөгөөд арслангийн хүч хөдөлмөр гарган барьсан анг нь булаадаг үзэгдэл юм.

Ядуучуудын бухимдал гэдэг энэ. Эхлээд хорхой нь хүрнэ. Чадахгүй болохоор атаархаж эхэлнэ. Атаархал явсаар байгаад хорсол бухимдал болж өргөжөөд сүүлдээ тэмцэл... Ингээд л хувьсгал эхэлж байсан шиг санагдаж байгаа юм. Харин өнөөгийн бидний нийгэмд хаант засгаа түлхэн унагах оролдлого хийж дөнгөх тэнэг зоригтой хүмүүс төдийлэн таарахгүй болов уу? Аль болох таагүй юманд орооцолдчихгүйхэн шиг байж байгаад амьдрал дээшилчих шаанс гарч ирэхийг хүлээсэн нөхдүүдийг хаанаас л бол хаанаас олж харна.

Тэхээр одоогийн хүмүүний ухамсар сэтгэхүйд гарсан өөрчлөлтийг тооцож үзээд Марксын онол тэр үетэйгээ өнгөрсөн ч байж болох талтай юм гэж дугарвал буруутчихгүй байгаа? Энэ бол Зараа миний зүгээс ядуурал ба атаач зангийн илрэл түүний нийгэмд үзүүлэх нөлөө гээд томорчиж болохоор эргэцүүлэн бодсон сэтгэлзүйн үзэгдэлийн үүднээс тайлбарлах гэсэн оролдлого.

Муур, нохой=Нүүрс 12/18/2008 10:08:00 AM

Энэ хүнийг Эрдэнэ гэдэг. Уул нь Засагт Хан аймгийн Эрдэнэ Вангийн хошууны хүн. Социализмын үед цагтаа цалгиж цалингаа буухаар наргиж явсан эр. Ороо бусгаа цагийн эрхээр ажиллаж байсан нэгдэл нь эзгүйрч хоосрон амьдралын эрхээр Улаанбаатар хотод шилжин ирж хэдэн малаа хуу зарж авсан Дэнжийн Мянга хэмээх хороололын умгар хашаа бага таван ханатай гэртээ эхнэр хүүхдийн хамт толгой хоргодохоор болсон билээ. Мань эрд их хөлийн хотод догь дориун ажил хийчих боловсрол мэдлэг дутсан учраас Нарантуул хэмээх түм түжигнэж бум бужигнасан наймааны газар аахар шаахар оймс цамцхан зарж, эхнэр Долгор нь бууз, хуушуурханаар наймаачдыг хооллож амь залгуулах болсоор нилээд хэдэн жилийг ардаа хийжээ.

Ядуу хүнд яр мундахгүйн үлгэрээр бензиний үнэ нэмэгдэж үүнийг дагаад бүх барааны үнэ дуу дуугаа авалцан тэнгэрт хадаж амь залгуулахад бэрх болон өдөрт түлээд гэрээ бүлээсгэчихдэг байсан хувин нүүрсээ худалдаж авч дөнгөхгүйд хүрэхэд Донгио Доржийн хэлсэн аргыг туршиж үзэхээр хоёр үхсэн муур түлж үзэхээр шуудайлан алхаж яваа нь энэ.

Донгио Дорж хууз сахалтай мангардуу эр байх бөгөөд дээхнэ үед нэг баазад гагнуурчин хийж байгаад хувьчлалаар гагнуурын аппаратаа өөртөө үлдээснээрээ одоо амьжиргааны гудманд халтуур хийн аахар шаахар төмөр наалдуулж өл залгуулна. Олсон хэдэн юм нь хаа ч хүрэхгүйд гоморхон шилтэй цэнхэртэй нилээд нөхөрлөнө. Эрдэнийг анх хотод орж ирэхэд нь нутаг нугаа бодсоных уу мань хүнд тус болж гэр бараа автал нь өөрийн нурж унах шахсан амбаарт хоноглуулж буян үйлдсэн тул Бурхан багш лугаа дээдлэн хэд гурван төгрөг олдвол дуртайгаар нь дайлахыг хичээнэ. Мань Доржоос элдэв шалдав санаа оноо ихэд гарч ирж Эрдэнийг гайхшруулахад нь дархан хүн бурхан ухаантай гэж дотроо шүтэх. Тэр олон санаа нь нилээд хэдэн удаа аминд нь орж байсан тул цор ганц авралын од нь Донгио Дорж. Харин яагаад Донгио гэж нэрлэснийг нь огт ухаарахгүй байсаар байгаад хорвоог барж мэдэх санагдана.

Нүүрс түлээний үнэ тэнгэрт хадах үед аяга тагш юм хувааж суусан Дорж нь машины дугуй шатааж болох тухай анх хэлж дугуй засварын газруудыг элээж дуусгав. Барагдашгүй их дугуй гэж юу байхавдээ? Дугуйчингууд гэж наймаачид гарч ирэн нөгөө үнэгүй авч түлдэг байсан дугуйг нь хөрөөдөж жижиглээд шуудайд хийн үнэ хүргэх болсоноор бага зардалаар дулаахан хоночих арга мухарджээ. Бас л нөгөө Донгиогоо бараадан амьдрал ахуйгаа ярихад хөлдүү муур нохой өглөө болтол цогшидог тухай мань Эрдэнэд ярьж нүдийг нь орой дээр нь гаргаж дөнгөлөө. Эрдэнэ дулаахан л хонож байвал дүүрсэн хэрэг гээд хогийн жалганд тас хөлдсөн байсан хоёр муурыг санан санан очтол яг хэвээрээ хэн ч оролдоогүй байгаад олзуурхан өвөртөлж явсан шуудайдаа хийгээд мөрлөв.

Электрон барааны Элба дэлгүүрийн хажуугаар сажилахуйд гудамруу харуулан шилэн хоргон дотор асаасан гайхуулсан хавтгай дэлгэцтэй телевизээр мэдээ явах бөгөөд их хотын бохир агаарын тухай сэдэв хөндөгдөн олон олон тэрбумыг төсөвлөөд гарын үсэг зуран гар хөлөө барин маасайх Их Монгол Улсын Их Хурлын Эрхэм Гишүүдийн дүрс үзэгдэх нь мань Эрдэнэд харь гаригийнхан гэмээр санагдах бөлгөө.

Хоёр шинэ жил... 12/05/2008 01:02:00 PM

Монгол Улс. Улаанбаатар хот. За ёолкныхоо гэрлийг асаанаа гоё. Харанхуйд бүр их гоё тод гэрэлтдэг юм байлээ... Аавын найзууд шөнөжингөө чанга чанга инээлдээд аймаар цочоож сэрээсэн шүү. Аавын найз нар ёстой муухай. Ээжийг маань архичин болгоё гэсийм шиг "Архи уу... уу..." гээл шахаад байхаар нь ээжийгээ архичин болгохгүй гээд аймаар чанга уйлцан чинь ээж намайг аргадах гэж ирээд тэр чигээрээ унтцан гоё...Амнаас нь аягүй муухай үнэр үнэртээд нүд нь сөлийчихсэн байхаар нь аягүй их айсан. Ээж маань л битгий архичин болчихоосой. Жаргалмаа, Цэнгүүнээ хоёр архичин ээжтэй гэж шоолоод байвал мөн ч муухай даа... Харин аавын хэлсэнээр найзууд нь үнэхээр миний гацуур дээр мөнгө тавих гэж ирсэн юм болуу? Арай л чанга уйлцым шиг байна яана аа? Мөнгөтэй бол ТҮЦ-нээс Хубба Бубба, авж зажлаал гоё. Манготой нь бүр ч гоё амттай. Гацуур дээр минь их мөнгө тавьсан байгаасай. Ээж "жоохон хүүхэд мөнгөнд дуртай болчуул том болохдоо Яндан Тогоо ах шигээ шуналтай болдог" гэсэн. Би шуналтай болчуул яанаа? Яндан тогоо ах ёстой муухай хүн шүү... Миний гацуур дээр тавьсан 500 төгрөгийг олон мөнгө болгож өгье гэж аваад 4 ширхэг 100 төгрөг энд тэнд нь тавьчихаад нэх хөгжилтэй юм хийчихсэн юм шиг муухай сахалтай амаа ангайгаад арзайтлаа инээгээд байсан. Ээж харин яагаад намайг "Муухай Яндан Тогоо шуналтай!" гэж хэлсэний минь төлөө "Миний хүү том хүнийг тэгэж болдгүй юм!" гэсийм бол? Том болохоороо мэдэж авах юм мөн ч их байна даа... За босч Гацуураа шалгадаг хэргээ... Гацуураа хурдхан шалгачихаад шээнээ. Шээхгүй удаан байвал шээсэндээ хорддог гэж ээж хэлсэн... Эмээ хурдан ирээсэй... Гоё бэлэг... Эмээ өвөө дээрээ очих ч уул нь гоё шүү. Уулнаас чаргаар гулгаад л... Даанч мөргөдөг бяруу нь ёстой аймаар. Өнгөрсөн жил мөргүүлсэн чинь өвөө ирэх жил чамайг идшинд хэрэглэнэ дээ гээд бяруугаа бургасаар ороолгосон. Өвөө намайг тайвшируулах гэж л тэгсэн байх. Дараа нууцаар өвөөг бяруугаа эрхлүүлж байхыг нь хараад аймаар гомдсон... Надад биш бяруундаа л аймаар хайртайм шиг байлээ... Хүзүүг нь майжаал, нөгөөдөх нь бүр эрхэлцэн дагаж мөөрөөл...

Афганистан. Уулын гацаа. Ууланд дахиад л бууцалцаан болоод байх шиг буу дугараад байсан... Аавын хэдэн найз нар юу шивнэж яриад байсан юм болоо? Даанч сонсож чадсангүй...Их л түгшүүртэй харцтай байсан даа. Нэх сайхан тайван, хүмүүс нь дүнсийж шивнэлдэж ярьдаггүй оронд амьдрах юмсан. Аав минь намайг том болохоороо баатар эр болж төвшин амьдралыг миний хүү л ард түмэндээ авчирна гээд уйлаад байсан. Гадаад оронд очиж амьдрахаа болилоо... Эх орноо амар амгалан болгохын төлөө зоригтой баатар эр болноо ерөөсөө... Ээж яагаад чихийг минь таглаад унтуулах гээд байсым бол? Шивнэлдэж ярих хүмүүсийн дуунд нь унтаж чадахгүй гэж бодсон юм болов уу? Миний ээж энэ дэлхийн хамгийн сайхан нь. Урт сахалтай өндөр ахын аавд бэлэглэсэн буу нь цоо шинэ АК-47 байсан. Янзын мэргэн байхдаа? Тусгалыг нь шалгачих юмсан. Уржигдар Маруф их мундаг буудаж байсан шүү. Ахиухан сумтайсан бол сайн дасгал хийх юмсан. Тэгвэл ч гацаагаа Маруфтайгаа хамт хамгаалаад л мөн ч гоё оо? Маруфын аав нь уулруу яваад сар гаран болоод ирэхдээ танигдахыг аргагүй болоод ирсэн. Муу аав минь битгий л уулруу явчихаасай. Уул нь Хасан ах шиг сайхан хүн манай гацаанд байхгүйдээ? Шинэ жилээр гоё бүтэн хонь шарж гацааныхныгаа урьна гэж байсан юмсан. Одоо бие нь их муу байгаа болохоор хонио шарж чадахгүй байхдаа? Зульфира эгчийн бин ч мөн гоё шүү. Гацааныхан маань ээж, Зульфира эгч хоёрын бинг хамгийн гоё нь гэдэг. Маруфтайгаа усанд нь явж өгч Хасан ахыгаа баярлуулдаг хэргээ. Чаддагсан бол Хасан ахыгаа шарсан хониор дайлах юмсан. Том болохоороо хийх юм мөн ч их байна даа... Эмээгийнхээ гацаанд очих юмсан. Гоё бэлэг өгдөг шүү миний эмээ. Даанч тэнэг ямаа нь аймаар мөргөдөг... Эртээд мөргүүлчихээд уйлж байсан чинь Маруфын найз нь иймхэн юманд уйлж байгаа бол суманд оногдвол үхэхийм байна л даа гээд шоолоод байсан. Тэр тэхдээ аймаар зоригтой хүүхэд. Хажууд нь бөмбөг дэлбэрч баруун гуянд нь зөндөө төмөр шигдсэн гэсэн. Одоо тэнд нь соронзон тавихаар наалддаг гэж байлээ...

Хэлц үг... бишээ аялга үг... бишээ... сул үг!!! 11/30/2008 05:59:00 PM

Хошин шогийн нөхдүүдийн хийж буй "Комеди клуб" телевизийн хөгжөөнт нэвтрүүлгийг сүүлийн үед үзээд байх болсым. Тус нэвтрүүлгийн гол зорилго нь оролцогч этгээдийн илүү дутуу хэлдэг үгсийг хорьж ярилцуулах бөгөөд өнөөх хориглосон сул үг илрэх агшинд нүүрлүү нь ус цацан шийтгэх явдал. Цаад утга нь бол илүү үг хэрэглэлгүйгээр аялгуу сайхан Монгол хэлээрээ зөв соёлтой уран яруу ярьж сургахад оршиж байх шиг.

Манай хэдэн мангар хар юмнууд элдэв хачин хэлц үгийг үүсгэж нэвтрүүлэхдээ гаргууд. "Ярьдаг морь" /худлаа ярьдаг хүн/ "Аарк" /салтаа уужуу хүнийг хэлж байна/ гэх мэт тоочоод баршгүй үгсийн зохиолчид... Сүүлдээ энэ яриагаараа албаны уулзалт дээр ярьж баларч байж больсон юмдаг.

Мөнөөх элдэв үг зохиодог элдэвтэй нөхөр маань хэд хоног бөөрөнхий хэлтэй найзтайгаа хамт ажил хөөцөлдөж яваад яг нөгөөх шигээ ярьдаг болчихоод ирж билээ. Тэгээд л "Өнөө орлрой арлруун цагаас уулзы шүү" гэх мэт... Мань хүн зүгээр ярьж чадахгүй их тарчилж билээ зайлуул.

Хэдэн блогчин охидууд маань гадуур шинэ жилийн бэлтгэл ажил хөөцөлдөж яваад орж ирцгээв. Ссайнаа маань нэг өгүүлбэр хэлээд л "нтргээд" /энэ тэр гээд/ гэдэг үг хэлдэг болчихож. энэхүү муу зуршилдаа нилээд дээрэлхүүлж залхсан маягтай байсхийгээд л давтаж хэлээд "Ёоо ядаргаатаймбэй?" гээд их л бачуурна. Мань хүнийг хэсэг даапаалж байгаад нэг шүлэг зохиовол яасын гэтэл тэр дор нь энэхүү шүлгийг тэрлэж...

Яруу найрагч: Хэрлэнчимэг Хянан тохиолдуулсан: Зараа

Уйлахдаа чамаас асуухгvй уйлна за нтргэд

Дуулахдаа чамаар заалгахгүй дуулна за нтргэд

Урт юм шиг энэ богинохон амьдралд чинь

Өөрийнхөөрөө л алхаж явна нтргэд үү

Бvтсэнтэй нь дурлалын гүүр нтрээр

Бvтээгvйтэй нь голын гүүр нтрээр

Бvсдын эрээгүй харцанд навч нтршиг хөлбөрч нтр

Бvvдгэр нтр хорвоогийн өдрvvдэд

Би алхаж л явна нтргсн

Бvсдын нөхөрт дурласныхаа төлөө эхнэр нтрээр нь буу тулгуулж

Бvр vнэн сэтгэл нтрээсээ намайг хайрласан залуусыг гомдоосныхоо төлөө нтгэд

Бурхан нтрт шийтгэгдэж нтр энэрэнгvй бус энэ хорвоогийн жамаар

Эрх чөлөө нтртэй атлаа

Бас, гунигтай алхаж явна нтргэсэн

За тэгээд сул үггүй аялгуу сайхан Монгол хэлээрээ ярилцахыг хичээж байгаарай гэж хүсэх байна нтргсн :P.

Маркетинг манай гэрт... 11/09/2008 02:46:00 PM

Дүүгийн хүүхэд өвөөтэйгээ хичээл давтана гэж яйлах болсоор хэсэгхэн хугацаа өнгөрөхөд хамтдаа онигооны эзэд болцгоолоо. Ажил тараад ороход л нэг шинэ онигоо... Сонирхолтой... "Хичээлээ давтаарай!" гэдэг үгийг нилээд тод сонссон ч огт сонсоогүй мэт гүрийн шал өөр юманд хэт анхаарсан дүр үзүүлэн чухал царай гаргах байдлыг ажихуйяа мань хүн албандаа амжилтгүй л байгаа бололтой.

Уншлагаа давтаж байгаа бололтой б... а... ба..., н... бан, б... а... р...., б... а... а...т... а... р, банбар баатар... а... л... а... г... м... о.. р... и... о... у...н... а... а... д... гэж үсгээ зөв танисан үедээ дуугаа өндөрсгөж, итгэл муутайхан үедээ амандаа бувтнан өвөөгөө аргалж байгааг нь сонсоод очиж хармаар санагдаад нөгөө хоёрын паакталж буй өрөөрүү шагайвал ширээн дээр нь мань хүнийг сэргэлэнтэж бүх үлгэрүүдийг цээжээр дуржигнуулахаас нь сэргийлсэн бололтой шинээр авсан бага насны хүүхдүүдэд зориулсан том том тод өнгийн зурагтай хоёр гурван ном, уйлсан бололтой хэрэглэсэн хэрэглээгүй задгай салфетка бас бус үзэг, харандаа, дэвтэр хөглөрч уншигч этгээдийн өөдөөс өвөө нь өхөөрдөнгүй хараад суучихсан байдал харагдлаа.

Түрүүн сонссон өгүүлбэрийг гайхан уншиж байгаа номруу нь харвал ташуу шрифтээр /italic/ бичсэн том том үсэгтэй юм. Банбар баатар алаг морио унаад гэж? Дандар баатар л алаг морьтой байсан санагдаад үзвэл "б", "д" үсгүүд ташуу шрифтэд хувирахдаа "б", "д" болж өөрчлөгдөн мань хүнийг будилуулсан байлаа.

Маркетингийн хэлэнд "зорилтот зах зээл" буюу хэнд юуг зарах тухай онол байдаг. Ямар хэрэглэгчид зарагдахаас шалтгаалан бүтээгдэхүүндээ онцлог шинжүүдийг нь тусгаж үйлдвэрлэдэг гэхэд товчхондоо ойлгогдоно.

Тод өнгөтэй, том том зурагтай, цөөхөн хэдэн өгүүлбэрүүдийг агуулсан байдлыг нь харвал дөнгөж бичиг үсэг сурч байгаа багачуудад зориулсан байх юм. Хүүхдийн номыг хэвлэж буй хэвлэлийн газрын маркетингийн алдаа ингэж гэрт минь орж ирэн бужигнуулж байлаа...

Багаас нь үсэг яаж өөрчлөгддөгийг ойлгуулах гэж надаас холуур сэтгэж хийсэн байж болох юм л даа. Хэрвээ тэгсэн бол сургалтын номын шинжийг агуулж нэмэлт тайлбартайгаар хийгдэх ёстой байж.

Африкийн захиа 11/06/2008 10:31:00 AM

Өглөө болгоны хийгддэг автомат үйлдлүүдийн минь нэг нь яахуу мэссэнжэрт нуугдаж нэвтрэн найзуудыг байгаа үгүйг нь нягтлаад зарим нэгтэй нь хэд гурван үг солих явдал.
Өглөө ирж нөгөөх рефлекс болсон үйлдлээ хийвэл захиа ирсэн тэмдэг болох шар дугтуйны зураг харагдахуйяа коммэнт бичсэн байх гэж горьдон орж явчлаа.

Захиа иржээ... Утгыг сийрүүлбэл: Сайн байна уу ноёнтоон! Би бол Африкийн банкинд их мөнгөө хадгалуулаад авч чадахгүй байгаа хүн бла бла... Миний эцэг их мөнгөтэй баян хүн байж байгаад өнгөрсөн хавар онгоцны ослоор өөд болсон бла бла... Түй түй муу ёр!
Хэрвээ та надад туслаад тэр мөнгийг минь авч өгвөл танд мөнгөнийхөө 10 хувийг баярласан сэтгэлийн илэрхийлэл болгон урамшуулах болно гэжээ...

Уг захианы хариуд "Wow! Do you have a Bank in Africa? What do Bank do in Africa? Do monkeys need a bank? How interesting!" гэж бичээд илгээлээ...

Хэнэгтэйхэн байгаачээ хүүхнүүдээ!!! 10/29/2008 03:41:00 PM

Хүн өлсөнө гэдэг хүчтэй юм. Яаж ч залхуурч байсан гарч хоол олж идэхээс өөр аргагүй болгож байгаа юм. Хүний сэтгэлзүйн олон үзэгдлүүдээс өлсөлт бол хамгийн хүчтэй нь гэдэгтэй маргах хүн байна уу?

За ийм юм бичихгээгүй юм аа. Цайны цагаар гарахгүй гүрийчихье гэж бодсон маань бүтэлтэй санаа байсангүйгээр барахгүй гарч хоол идэх санаа маань ч бас бүтэлтэй болсонгүй. Дахиад жоом уу гэж үү? "NO" Дандаа шавжтай холбоотой юманд орооцолдоно гэж юу байхав.

"Хямд хоолтой газар орж ходоодоо эргүүлж байхаар хэдэн төгрөгний ахиу ч гэсэн Берлин бургер орчихдог хэрэг ээ!!!" хэмээн өөрөө өөртэйгээ ярин гудамжаар хөврөх иргэдийн дунд алхаж байгаад гайгаар перкисдэж шарлуулсан үснийхээ хирийг хэд хоног угаагаагүй болов уу гэмээр хэнэггүйдүүхэн хүүхний ард орж таарлаа. Тоодгор куртка, жинсэн өмдөөр гангарч израйл гэж нэрийддэг байсан үдээстэй гутал өшиглөсөн нь эзнээ хээгүй нэгэн гэдгийг дахин батлах шиг.

Тонтогонон алхаж явсан мөнөөх шар толгойт гэнэт байрандаа зогсож тонгойн гуталтайгаа ноцолдохдоо бариу жинсэн өмд нь доош татагдан шувтарч, курка нь нуруун дээрээ овоорон хондлой нь нүцгэрсэнийг анзаарсан ч шинж алга. Огцом зогсолт хийсэн хүний араас золтой л инерцээрээ орж аваар хийчихэлгүйхэн тооромсолж амжсан Зараагийн нүд хондлой дээр нь өөрийн эрхгүй тусахад саяхан майжсан бололтой батганы шалбархай, хумсны мөр дагасан болов уу гэмээр цусан зам, хэд гурван шинэвтэр улаан юм гарсан тарган улаан нуруу, тайл байгаа ч үгүй болов уу гэмээр бүлтрэн гойжих шахсан харвин харагдлаа...

Берлин бургер орж захисан хоолоо ширээнээ залахуйяа бэржгэр арьстай тахианы гуяны тарган мах түрүүний хондлойг санагдуулан уур савсуулав. Хоолоо идэх дур хүрсэнгүй...

Экстрийм Монгол Спорт №1 10/28/2008 11:14:00 AM

Телевизээр өөрсдийгээ тамлаж тэнэгтдэг хэдэн нөхдүүдийн нэвтрүүлэг гараад байна. Аймаар ч юм их байна, ой гутмаар юм ч их хийх юм. Маш их ашиг олдог бололтой.

Охиноо сургуулиас нь аваад... бишээ охин хичээлээ тараад аавыгаа ажлаас нь аваад сугадалцан хэлхэлдсэн хоёр нөхөр элдэв хорвоогийн сонин хачинг ярин гэрийн зүг гэдэн годон. Бас ч нилээд хэдэн хөдөлгөөн ихтэй зам хөндлөн гарч байж гэртээ хүрдэг болохоор нь охиноо ганцааранг нь явуулах миний хувьд тун чиг эмзэг асуудал. Элдэв өөр уулзалт энээ тэрээтэй болчихгүй л бол хамт харих дуртай.

Урьдын адил хэлхэлдээд элдэв яриандаа ухаанаа өгчихөөд явж байтал бидний нэрлэж заншсанаар "Хүнсний нэг"-ийн урд талын маш их их хөдөлгөөнтэй замыг гатлахаар зориг нь хүрэхгүй ухасхийгээд буцаж байрандаа зогсоцгоох нилээд хэдэн хүн гарц дээр шавааралдах нь матартай голоос ус уух гэж тэмүүлж байгаа гөрөөсөн сүрэг шиг ч юм шиг харагдана... Хэвийн л үзэгдэл...

Гэнэт хажуунаас 8-9 орчим насны өмссөн хувцас хунар, үс гэзгийг нь ажвал өнөөдөр хаа сайгүй үзэгдэх тэнэмэл траншейний гэх тодотголд хамрагдах хөвгүүн галт могой урсаж байгаа мэт түмэн гэрлээр нүд гялбуулсан нүсэр их автомашины урсгалруу тоож харах ч үгүй хүүе гэхийн завдалгүй зам хөндлөн зүтгэхдээ амандаа дуу аялах нь огт айгаагүй бөгөөд өөртөө хэт итгэлтэйг харуулна. Хоёр гурван машин ар араасаа золтой л орчихсонгүй тоормозоо чахруулан зогсов. Охин маань цочин сандрахдаа нөгөө хүүг машинд дайруулчлаа гэж бодсон бололтой "ааваа!!!" гэж хашгирч сугадсан гараа чангарууллаа.

Мань эр хүний урманд нохой хуцаж байна ч гэж тоосонгүй хөдөлгөөнөө үргэлжлүүлэн галт могойг зүсэн уусав. Араас нь найз нь бололтой хөвгүүн шүлсээ газар хаян зүтгэлээ. Зам гарах стиль нь яг ижилхэн юм. Замын цаана гараад "гийв мий файв!!!..." гээд алгаа мөргөлдүүлээд "Болдоо п... минь үхсэндээ айгаад байгаам?" гэж бидний зүг хашгирлаа. Хажууд минь тэдний өрөөсөн дугуй өрвийсэн амьтан алгаруугаа нулиман хооронд нь үрчих харагдав. Аймаар экстрийм харсан би бээр нөгөө нэвтрүүлгийг эднүүдээр хийлгэвэл хоолыг нь өлхөөн булаагаад идчихэж мэдэхээр санагдлаа.

Зараа ахын хувьд зам гарахдаа тун чиг болгоомжилж завсар зайг нь харж байгаад нээх том хар юм огт ичих ч үгүй хол хол харайн довтолгох бөгөөд цаана нь эсэн мэнд гарсандаа бөөн баяр болдог билээ. Эл байдлыг минь харсан зарим найз хүүхнүүд тэнэг мангараар минь дуудаж "зүгээр л тайван алхаал гарчина биз! сүртэйшт!" гэцгээн шүүмжлэх шоолох хоёрын хооронд зэмлэх тохиолдол хэд хэд гарч байлаа.
Дээрхи өгүүлсэн хүү шиг зориг бол байхгүйээ. Хаа ч хэлнэ. Зам гарахдаа гүйж яваагаа хүнд харуулж онигоонд орж байснаас намбатайхан донжтой алхаж гарахаа илүүд үзэн аз эзээ туршсан нь дээр гэж бодох экстрийм найзуудынхаа эр зоригийг бахдаад бахдаад баршгүйээ.

Гэх мэт Монголд экстрийм спорт хаа сайгүй өрнөн харагдах бөгөөд аманд нь адреналин амтагдсан ардуудыг харахад аяаа бас урамтай шүү.

Хүнсний аюулгүй байдал хийгээд миний аз... 10/24/2008 02:59:00 PM

Хүнсний аюулгүй байдал гэж нэг их чухал асуудал байнга хөндөгдөөстэй байдаг ч энэ асуудал асуудал хэвээр нэг л сайжирч дээшилж байгаа юм харагдахгүй амь бөхтэй оршсоор л.

Элтээр найзуудтайгаа ханиндаа үдийн цайндаа орчихдог баатар ажил дээр нь гүйж очвол шууд гараад гүйчихээргүйхэн завтай байж байлаа. Нилээд хүлээж цайны цаг эвгүйтэх маягтай болохоор нь нөгөө хоёрыгоо орхиж гараал түргэхэн шиг нэг юм хоолой давуулдаг хэрэг гээд Центр Пойнтын баруунчаа орших "Мишээл" цайны газраар орж явахдаа эвгүйхэн мишээж гарах юм чинээ санасангүй.

Банштай шөл, дөрвөн бууз!!! Бэрдэд хүслээ хэлсэн юм шиг хэдхэн хоромын дотор хүсэл биеллээ гэж... Шөлөө уух зуур нөгөөдүүл маань араас орж ирлээ. Дошин дээрээ байгаа хашир бурхи эргэн тойрных нь газруудыг муулан өнөөх газрын хоолных нь гайгүй энээ тэрээг сурталчилж хоол захиалуулчлаа.

Сүрхий хоолоо тамшаалан зооглонгоо балет малетхан ярилцаж хэрэндээ халуухан яриа өрнүүлэн суух зуураа шөлөө халбагадаж дуусгаад нэг дэх бууз, хойр дахь бууз, гурав дахь... гээд сөхтөл нуруундаа судалтай шавьж буузыг маань нөмөрчихсөн хэвтэж байдаг байгаа. Хот газрын маниус бол андахгүй л дээ. Эр жоом!!!

Хорвоо чи яасан хүний зовлонд ханаж цаддаггүй юм бэ? Гунзааны эзэгтэйн аманд нөгөө буузыг нь чихмээр байсан ч өөдөөс харж суугаа хоёр бүсгүй хүний үрийг бодоод буузаа тавагтай нь эзэнд нь ёслол төгөлдөр, чимээгүйхэн хүлээлгэж өглөө... Янзыг нь үзээд "тооцоогоо!!!" гээд түрийвчээ гаргаж ирвэл тооны машиндаа хэд гурван тоо бичээд буузны мөнгөнөөс минь чөлөөлж гялайлгав. Миний баярласан гэж яав аа?

Нөгөө хоёртоо ажилруугаа яарах тухайгаа там тум ойлгуулаад гүйлээ... Ходоодоо эргэтэл гаргаж хаяад хажуугийн дэлгүүрээс нэг лонк юм авчруулан тэвэрлээ... Би ямар азаар тийшээ оров оо? Тэгээгүй бол үхэлд хүргэх хор үйлдвэрлээд хэнэг ч үгүй төлбөр аваад сууж байх тэр авгайг танихгүй байх байсан байна шүү дээ тиймээ?

Мэргэжлийн хяналтад болсон явдалыг учирласан боловч баримт байхгүй тул хэцүү гэдэг үгээр ам таглав. Сонин юм даа? Тийм сонин хээрийн нэмэгдэлтэй хүнсээр иргэдэд үйлчилгээ үзүүлж байгаа газрыг илрүүлээд урьдчилан сэргийлчих ёстой баймаар юм. Байг гэхэд нэг шалгалт оруулаад энд тэндээс нь арчдас шинжилгээ аваад ариун цэврийг нь шалгачихвал тодорхой л болмоор санагдах юм байна шүү.

Аа би гэж ёргио хог та нарыгаа яг дутуу ойлгож баларч байж. Өршөө намайг. Биднийг элдэв газар хамаа намаагүй юм битгий идчихэж байгаасай гэсэндээ ой тойнд минь гүн үлдээх гэж хэргээр хоолонд минь жоом хийж байхад тоохгүй байгаа юм шиг гүрийж шаналж суусан байх? Би ухаарлаа... Дахиж энд тэнд заваан юм идэж байхгүйээ. Мэргэжлийн хяналтынхан минээ! Би та нартаа маш их хайртай. Тийм ч учраас та нарыгаа тэжээж байгаа. Тэжээх ч болно!!! Та нарын минь мэлмий тунгалаг байж бор косчоомттой хоолыг харж нүдээ битгий бузарлаасай гэж ерөөе дөө.